यावत्संजायते किंचित्सत्त्वं स्थावरजङ्गमम् ।
क्षेत्रक्षेत्रज्ञसंयोगात्तद्विद्धि भरतर्षभ ॥

अन्वयः AI भरतर्षभ, यावत् किञ्चित् स्थावरजङ्गमम् सत्त्वम् सञ्जायते, तत् क्षेत्रक्षेत्रज्ञसंयोगात् (सञ्जायते इति) विद्धि ।
Summary AI O best of the Bharatas, know that whatever being, moving or unmoving, comes into existence, it is from the union of the field (Kshetra) and the knower of the field (Kshetrajna).
सारांश AI हे अर्जुन! संसार में जो भी चर-अचर प्राणी उत्पन्न होते हैं, उन्हें क्षेत्र (शरीर) और क्षेत्रज्ञ (आत्मा) के संयोग से ही निर्मित समझो।
पदच्छेदः AI
यावत्यावत् Whatever
संजायतेसंजायते (सम्√जन् कर्तरि लट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) is born
किंचित्किञ्चित् (१.१) any
सत्त्वम्सत्त्व (१.१) being
स्थावरजङ्गमम्स्थावरजङ्गम (१.१) moving or unmoving
क्षेत्रक्षेत्रज्ञसंयोगात्क्षेत्रक्षेत्रज्ञसंयोग (५.१) from the union of the field and the knower of the field
तत्तद् (२.१) that
विद्धिविद्धि (√विद् कर्तरि लोट् (परस्मै.) म.पु. एक.) know
भरतर्षभभरतर्षभ (८.१) O best of the Bharatas
छन्दः अनुष्टुप् [८]
छन्दोविश्लेषणम्
या त्सं जा ते किं चि
त्स त्त्वं स्था ङ्ग मम्
क्षे त्र क्षे त्र ज्ञ सं यो गा
त्त द्वि द्धि र्ष
About

Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.