अन्वयः
AI
हि प्रकृतिस्थः पुरुषः प्रकृतिजान् गुणान् भुङ्क्ते । अस्य सदसद्योनिजन्मसु गुणसङ्गः कारणम् (अस्ति) ।
Summary
AI
The Purusha, situated in Prakriti, experiences the gunas born of Prakriti. Attachment to these gunas is the cause of its birth in good and evil wombs.
सारांश
AI
प्रकृति में स्थित पुरुष ही प्रकृति से उत्पन्न गुणों को भोगता है। इन गुणों के साथ आसक्ति ही उसे अच्छी-बुरी योनियों में जन्म लेने के लिए बाध्य करती है।
पदच्छेदः
AI
| पुरुषः | पुरुष (१.१) | The Purusha |
| प्रकृतिस्थः | प्रकृति–स्थ (१.१) | situated in Prakriti |
| हि | हि | indeed |
| भुङ्क्ते | भुङ्क्ते (√भुज् कर्तरि लट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) | experiences |
| प्रकृतिजान् | प्रकृति–जान् (√जन्, २.३) | born of Prakriti |
| गुणान् | गुण (२.३) | the qualities (gunas) |
| कारणम् | कारण (१.१) | The cause |
| गुणसङ्गः | गुण–सङ्ग (१.१) | is attachment to the gunas |
| अस्य | इदम् (६.१) | for its |
| सदसद्योनिजन्मसु | सत्–असत्–योनि–जन्मन् (७.३) | births in good and evil wombs |
छन्दः
अनुष्टुप् [८]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| पु | रु | षः | प्र | कृ | ति | स्थो | हि |
| भु | ङ्क्ते | प्र | कृ | ति | जा | न्गु | णान् |
| का | र | णं | गु | ण | स | ङ्गो | ऽस्य |
| स | द | स | द्यो | नि | ज | न्म | सु |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.