निलयः श्रियः सततमेतदिति
प्रथितं यदेव जलजन्म तया ।
दिवसात्ययात्तदपि मुक्तमहो
चपलाजनं प्रति न चोद्यमदः ॥

मल्लिनाथः निलय इति ॥ यदेव जले जन्म यस्य तज्जलजन्म जलजमेतदेव सततं श्रियो निलय आलय इति प्रथितं प्रसिद्धम् । `निकाययनिलयालयाः` इत्यमरः । तदपि । नित्यवासभूतमपीत्यर्थः । तया श्रिया दिवसात्यये सायंकाले मुक्तम् । अहो देवानामपि कृतघ्नत्वं यदापदि महोपकारिणस्त्याग इत्याश्चर्यम् । अथवा चपला चापलवती स्त्री, कमला च । `चपला कमलाविद्युत्पुंश्चलीपिप्पलीषु च` इति विश्वः । सैव जनश्वपलाजनः । `जातेश्च` (अष्टाध्यायी ६.३.४१ ) इति `संज्ञापूरण्योश्च` (अष्टाध्यायी ६.३.३८ ) इति चोभयत्रापि पुंवद्भावप्रतिषेधः । तं प्रति । तस्मिन्नित्यर्थः । अद इदं कृतघ्नत्वं चोद्यं चोदनीयं कथमित्याक्षेप्यं न । चपलत्वान्नाश्चर्यमेतदिति भावः । श्लेषमूलातिशयोक्त्यनुप्राणितोऽयमर्थान्तरन्यासः

छन्दः प्रमिताक्षरा [१२: सजसस]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२
नि	ल	यः	श्रि	यः	स	त	त	मे	त	दि	ति
प्र	थि	तं	य	दे	व	ज	ल	ज	न्म	त	या
दि	व	सा	त्य	या	त्त	द	पि	मु	क्त	म	हो
च	प	ला	ज	नं	प्र	ति	न	चो	द्य	म	दः
स			ज			स			स

निलयः श्रियः सततमेतदिति
प्रथितं यदेव जलजन्म तया ।
दिवसात्ययात्तदपि मुक्तमहो
चपलाजनं प्रति न चोद्यमदः ॥

Other texts to read

भट्टिकाव्यम् भट्टिः

नैषधीयचरितम् श्रीहर्षः

About

Resources

Connect

निलयः श्रियः सततमेतदितिप्रथितं यदेव जलजन्म तया ।दिवसात्ययात्तदपि मुक्तमहोचपलाजनं प्रति न चोद्यमदः ॥

Other texts to read

भट्टिकाव्यम् भट्टिः

नैषधीयचरितम् श्रीहर्षः

About

Resources

Connect

निलयः श्रियः सततमेतदिति
प्रथितं यदेव जलजन्म तया ।
दिवसात्ययात्तदपि मुक्तमहो
चपलाजनं प्रति न चोद्यमदः ॥