आरूढः पतित इति स्वसम्भवोऽपि
स्वच्छानां परिहरणीयतामुपैति ।
कर्णेभ्यश्च्युतमसितोल्पलं वधूनां
वीचिभिस्तटमनु यन्निरासुरापः ॥

मल्लिनाथः आरूढ इति ॥ स्वसंभवोऽप्यात्मसंभवोऽपि आरूढ उच्चस्थानगत उत्तमाश्रयश्च पतितस्तथा भ्रष्ट इति हेतोः । आरूढपतितत्वादित्यर्थः । स्वच्छानां निर्मलानां परिहरणीयतां त्याज्यत्वमुपैति । `प्रव्रज्यावसितो राज्ञो दास आमरणान्तिकः` (याज्ञ० स्मृतौ-व्यव० १८३) इति स्मरणादिति भावः । वीचीभिस्तटमनु तटं प्रति निरासुश्चिक्षिपुः । कुतः । यस्मादापः वधूनां कर्णेभ्यश्च्युतमसितोत्पलम् । स्वसंभवमपीति भावः । विशेषेण सामान्यसमर्थनरूपोऽर्थान्तरन्यासः समर्थनवाक्यगतश्लेषमूलातिशयोक्त्या संकीर्णः

छन्दः प्रहर्षिणी [१३: मनजरग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३
आ	रू	ढः	प	ति	त	इ	ति	स्व	स	म्भ	वो	ऽपि
स्व	च्छा	नां	प	रि	ह	र	णी	य	ता	मु	पै	ति
क	र्णे	भ्य	श्च्यु	त	म	सि	तो	ल्प	लं	व	धू	नां
वी	चि	भि	स्त	ट	म	नु	य	न्नि	रा	सु	रा	पः
म			न			ज			र			ग

Other texts to read

नैषधीयचरितम् श्रीहर्षः

महाभारतम् वेदव्यासः

About

Resources

Connect