स्नान्तीनां बृहदमलोदबिन्दुचित्रै
रेजाते रुचिरदृशामुरोजकुम्भौ ।
हाराणां मणिभिरुपाश्रितौ समन्ता-
दुत्सूत्रैर्गुणवदुपघ्नकाम्ययेव ॥

मल्लिनाथः स्नान्तीनामिति ॥ स्नान्तीनां जलमवगाहमानानां रुचिरदृशां सुदृशां संबन्धिनौ बृहद्भिरमलैश्चोदबिन्दुभिश्चित्रौ । `मन्थौदन-` (अष्टाध्यायी ६.३.६० ) इत्यादिना उदकशब्दस्योदादेशः । उरोजकुम्भौ उत्सूत्रैः हाराणां मुक्ताहाराणां मणिभिर्गुटिकाभिरुपहन्यते उपगम्यते, पीड्यते वा । `उपन्न आश्रये` (अष्टाध्यायी ३.३.८५ ) इति हन्तेरप्प्रत्ययान्त उपधालोपीति निपातः । गुणवत औदार्यादिगुणवतः, सूत्रवतश्च उपघ्नस्य काम्या आत्मन इच्छा गुणवदुपघ्नकाम्या तया गुणवदुपघ्नकाम्यया । आत्मनो गुणवदाश्रयाकाङ्क्षयेत्यर्थः । `काम्यच्च` (अष्टाध्यायी ३.१.९ ) इति काम्यच्प्रत्यये प्रत्ययान्तधातुत्वात् `अप्प्रत्ययात्` (अष्टाध्यायी ३.३.१०२ ) इति स्त्रियामप्प्रत्यये टाप् । समन्तादुपाश्रितौ संश्रिताविव रेजाते राजेते स्म । `फणां च सप्तानाम्` (अष्टाध्यायी ६.४.१२५ ) इति विकल्पादेकाराभ्यासलोपौ । गुणवच्छब्देन सूत्रशब्देन च सूत्रभेदे सूत्रान्तरमशिश्रियदिति प्रतीतेः श्लेषानुप्राणितयातिशयोक्त्यानुप्राणितेयमुत्प्रेक्षा

छन्दः प्रहर्षिणी [१३: मनजरग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३
स्ना	न्ती	नां	बृ	ह	द	म	लो	द	बि	न्दु	चि	त्रै
रे	जा	ते	रु	चि	र	दृ	शा	मु	रो	ज	कु	म्भौ
हा	रा	णां	म	णि	भि	रु	पा	श्रि	तौ	स	म	न्ता
दु	त्सू	त्रै	र्गु	ण	व	दु	प	घ्न	का	म्य	ये	व
म			न			ज			र			ग

Other texts to read

नैषधीयचरितम् श्रीहर्षः

महाभारतम् वेदव्यासः

About

Resources

Connect