निर्धौते सति हरिचन्दने जलौघै-
रापाण्डोर्गतपरभागयाङ्गनायाः ।
अह्नाय स्तनकलशद्वयादुपेये
विच्छेदः सहृदययेव हारयष्ट्या ॥

मल्लिनाथः &#३२; निधौत इति ॥ हरिचन्दने रक्तचन्दने जलौघैर्निर्धौते क्षालिते सति । धावेः कर्मणि क्तः । च्छ्वोः शूडनुनासिके च` (अष्टाध्यायी ६.४.१९ ) इति वकारस्योठादेशः । `एत्येधत्यूसु` (अष्टाध्यायी ६.१.८९ ) इति वृद्धिरौकारः । आपाण्डोः पाण्डुवर्णादङ्गनायाः स्तनकलशद्वयात् गतपरभागया सावर्ण्याद्विगतवर्णोत्कर्षया । अत एव सामान्यालंकारः । सामान्यं गुणसाम्येन यत्र वस्त्वन्तरैकता` इति लक्षणात् । हारयष्ट्या कर्त्र्या सहृदयया सचित्तयेवेत्युत्प्रेक्षा । निजपरभागहानिपरिज्ञानवत्येवेत्यर्थः । अह्नाय सपदि । `स्राक् झटित्यञ्जसाह्नाय द्राङ् मंक्षु सपदि द्रुते` इत्यमरः । विच्छेदस्रुटनमुपेये प्राप्तः। हीनजीवनादजीवनमेव वरमिति भावः । उपपूर्वादिणः कर्मणि लिट् । विक्षोभहेतुकस्य हारविच्छेदस्य सहृदयहेतुकत्वोत्प्रेक्षा, सा चोक्तसामान्योत्थापितेति संकरः

छन्दः प्रहर्षिणी [१३: मनजरग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३
नि	र्धौ	ते	स	ति	ह	रि	च	न्द	ने	ज	लौ	घै
रा	पा	ण्डो	र्ग	त	प	र	भा	ग	या	ङ्ग	ना	याः
अ	ह्ना	य	स्त	न	क	ल	श	द्व	या	दु	पे	ये
वि	च्छे	दः	स	हृ	द	य	ये	व	हा	र	य	ष्ट्या
म			न			ज			र			ग

Other texts to read

श्रीमद्भगवद्गीता

कुमारसंभवम् कालिदासः

About

Resources

Connect