हृतायाः प्रतिसखिकामिनान्यनाम्ना
ह्रीमत्याः सरसि गलन्मुखेन्दुकान्तेः ।
अन्तधिं द्रुतमिव कर्तुमश्रुवर्षै-
र्भूमानं गमयितुमीषिरे पयांसि ॥

मल्लिनाथः हूताया इति ॥ प्रतिसखि सख्याः समीपे । सखीसमक्षमित्यर्थः । समीपार्थेऽव्ययीभावे नपुंसकत्वह्रस्वत्वे । कामिना प्रियेणान्यस्याः सपत्न्याः नाम्ना अन्यनाम्ना । सर्वनाम्नो वृत्तिमात्रे पुंवद्भावः । हूताया अत एव गलन्मुखेन्दुकान्तेः ह्रीमत्या लज्जितायाश्च । कस्याश्चिदिति शेषः । सरसि द्रुतं शीघ्रमन्तर्धिमन्तर्धानम् । श्रदन्तरोरुपसर्गवद्वृत्तिवचनात् `उपसर्गे घोः किः` (अष्टाध्यायी ३.३.९२ ) इति किप्रत्ययः । कर्तुमश्रुवर्षैः कर्तृभिः पयांसि सरोजलानि भूमानं गमयितुं वृद्धिं प्रापयितुम् । `गतिबुद्धि-` (अष्टाध्यायी १.४.५२ ) इत्यादिना अणिकर्तुः कर्मत्वं प्राधान्यादभिधानं च । ईषिरे इव इष्टानि किमु इत्युत्प्रेक्षेयमश्रुपातनिमित्ता । तथा मरणदुःखादपि दुःसहं सपत्न्या दुःखमिति वस्तुध्वनिः

छन्दः उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३
हृ	ता	याः	प्र	ति	स	खि	का	मि	ना	न्य	ना	म्ना
ह्री	म	त्याः	स	र	सि	ग	ल	न्मु	खे	न्दु	का	न्तेः
अ	न्त	धिं	द्रु	त	मि	व	क	र्तु	म	श्रु	व	र्षै
र्भू	मा	नं	ग	म	यि	तु	मी	षि	रे	प	यां	सि

Other texts to read

महाभारतम् वेदव्यासः

भट्टिकाव्यम् भट्टिः

About

Resources

Connect