आदातुं दयितमिवावगाढमारा-
दूर्मीणां ततिभिरभिप्रसार्यमाणः ।
कस्याश्चिद्विततचलच्छिखाङ्गुलीको
लक्ष्मीवान्सरसि रराज केशहस्तः ॥

मल्लिनाथः आदातुमिति ॥ सरसि वितताः प्रसारिताश्चलन्त्यश्च शिखा अग्राण्येवाङ्गुल्यो यस्य सः। `नद्यृतश्च` (अष्टाध्यायी ५.४.१५३ ) इति कप् । लक्ष्मीवान् शोभावान् । `मादुपधा याश्च मतोर्वोऽयवादिभ्यः` (अष्टाध्यायी ८.२.९ ) इति मतुपो मकारस्य वत्त्वम् । कस्याश्चित्केशहस्तः केशपाशः । `पाशः पक्षश्च हस्तश्च कलापार्थाः कचात्परे` इत्यमरः । हस्त इति करश्च ध्वन्यते । आरात्समीपे । `आरादूरसमीपयोः` इत्यमरः । अवगाढमन्तर्मग्नं दयितमादातुं ग्रहीतुमिव ऊर्मीणां ततिभिः समूहैरभिप्रसार्यमाणोऽभितो व्यापार्यमाणः सन् रराज । अत्रादातुमिव प्रसार्यमाण इति प्रसारणस्यादानार्थत्वोत्प्रेक्षणादियं क्रियानिमित्ता क्रियाफलोत्प्रेक्षा । सा च चलच्छिखाङ्गुलीक इति रूपकानुप्राणितया हस्त इति श्लेषमूलया वाच्यस्य केशकलापस्य प्रतीयमानात्कराद्भेदे अभेदरूपातिशयोक्त्या निर्व्यूढेति संकरः

छन्दः प्रहर्षिणी [१३: मनजरग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३
आ	दा	तुं	द	यि	त	मि	वा	व	गा	ढ	मा	रा
दू	र्मी	णां	त	ति	भि	र	भि	प्र	सा	र्य	मा	णः
क	स्या	श्चि	द्वि	त	त	च	ल	च्छि	खा	ङ्गु	ली	को
ल	क्ष्मी	वा	न्स	र	सि	र	रा	ज	के	श	ह	स्तः
म			न			ज			र			ग

Other texts to read

रामायणम् वाल्मीकिः

नैषधीयचरितम् श्रीहर्षः

About

Resources

Connect