तिष्ठन्तं पयसि पुमांसमंसमात्रे
तद्दघ्नं तदवयती किलात्मनोऽपि ।
अभ्येतुं सुतनुरभीरियेष मौग्ध्या-
दाश्लेषि द्रुतममुना निमज्जतीति ॥

मल्लिनाथः तिष्ठन्तमिति ॥ सुतनुः शुभाङ्गी स्त्री अंसः प्रमाणमस्येति अंसमात्रे अंसप्रमाणे । `प्रमाणे द्वयसज्दघ्नञ्मात्रचः` (अष्टाध्यायी ५.२.३७ ) इति मात्रच्प्रत्ययः । पयसि जले तिष्ठन्तं पुमांसम् । वीक्ष्येति शेषः । आत्मनोऽपि तत्पयः तद्दघ्नं तावन्मात्रमंसमानं अवयती जानती किल । तथा संभावयन्तीत्यर्थः । `वार्तासंभाव्ययोः किल` इत्यमरः । अवपूर्वादिणः शतरि `इणो यण` (अष्टाध्यायी ६.४.८१ ) इति यणादेशः । `उगितच` (अष्टाध्यायी ४.१.६ ) इति ङीप् । किलशब्दस्यालीकार्थत्वे मौग्ध्यविरोधः । अत एव मौग्ध्यादविवेकादभीर्निर्भीका सती अभ्येतुं पुमांसमभिगन्तुमियेष इच्छति स्म । अमुना पुंसा निमज्जतीति द्रुतमाश्लेषि आश्लिष्टा

छन्दः प्रहर्षिणी [१३: मनजरग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३
ति	ष्ठ	न्तं	प	य	सि	पु	मां	स	मं	स	मा	त्रे
त	द्द	घ्नं	त	द	व	य	ती	कि	ला	त्म	नो	ऽपि
अ	भ्ये	तुं	सु	त	नु	र	भी	रि	ये	ष	मौ	ग्ध्या
दा	श्ले	षि	द्रु	त	म	मु	ना	नि	म	ज्ज	ती	ति
म			न			ज			र			ग

Other texts to read

रामायणम् वाल्मीकिः

भट्टिकाव्यम् भट्टिः

About

Resources

Connect