अविरलपुलकः सह व्रजन्त्याः
प्रतिपदमेकतरः स्तनस्तरुण्याः ।
घटितविघटितः प्रियस्य वक्ष-
स्तटभुवि कन्दुकविभ्रमं बभार ॥

मल्लिनाथः अविरलेति ॥ सह व्रजन्त्याः । पार्श्वमाश्लिष्य गच्छन्त्या इत्यर्थः । तरुण्याः संबन्धी अविरलपुलकः प्रियाङ्गसंगमात् सान्द्ररोमाञ्चः एकतरोऽन्यतरो द्वयोरन्यः । संनिकृष्ट इति भावः । `एकाच्च प्राचाम्` (अष्टाध्यायी ५.३.९४ ) इति द्वयोरेकस्य निर्धारणे डतरच्प्रत्ययः । स्तनः प्रियस्य वक्षस्तटमिव तस्य भूः प्रदेशस्तस्यां वक्षस्तटभुवि प्रतिपदं घटितविघटितः संयुक्तवियुक्तः । पतितोत्पतितः सन्निति यावत् । विशेषणयोरपि मिथो गुणप्रधानभावविवक्षया `विशेषणं विशेष्येण बहुलम्` (अष्टाध्यायी २.१.५७ ) इति समासः । कन्दुकविभ्रमं गेन्दुकशोभाम् । `गेन्दुकः कन्दुकः` इत्यमरः । बभार । अन्यविभ्रमस्यान्यसंबन्धायोगात्सादृश्याक्षेपे निदर्शना । एषा च प्रियपार्श्वगामिनी । इतःप्रभृति `मदनरस-` (७।२३) इत्यतः प्राग्वक्ष्यमाणाः षण्नायिकाः स्वाधीनपतिका हृष्टाः प्रगल्भाश्चेत्यनुसंधेयम्

छन्दः पुष्पिताग्रा []

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३
अ	वि	र	ल	पु	ल	कः	स	ह	व्र	ज	न्त्याः
प्र	ति	प	द	मे	क	त	रः	स्त	न	स्त	रु	ण्याः
घ	टि	त	वि	घ	टि	तः	प्रि	य	स्य	व	क्ष
स्त	ट	भु	वि	क	न्दु	क	वि	भ्र	मं	ब	भा	र

Other texts to read

श्रीमद्भगवद्गीता

किरातार्जुनीयम् भारविः

About

Resources

Connect