आयास्तमैक्षत जनशचटुलाग्रपादं
गच्छन्तमुच्चलितचामरचारुमश्वम् ।
नागं पुनर्मृदु सलीलनिमीलिताक्षं
सर्वःप्रयः खलु भवतयनुरूपचेष्टः ॥

मल्लिनाथः आयस्तमिति ॥ जनश्चटुलाग्रपादं चञ्चलपूर्वचरणं यथा तथा गच्छन्तम् । शीघ्रं धावन्तमित्यर्थः। उच्चलितैरुल्लसितैश्चामरैश्चारुमश्वमायस्तं सयत्नमाहृतं यथा तथा । `यसु प्रयत्ने` कर्तरि क्तः । क्लान्तं क्रियाविशेषणम् । ऐक्षत ईक्षितवान् । ईक्षतेर्लङ् `आडजादीनाम्` (अष्टाध्यायी ६.४.७२ ) `आटश्च` (अष्टाध्यायी ६.१.९० ) इति वृद्धिः । नागं पुनर्गजं तं सलीलं निमीलिते अक्षिणी यस्मिन्कर्मणि तत् । `बहुव्रीहौ सक्थ्यक्ष्णोः स्वाङ्गात्षच्` (अष्टाध्यायी ५.४.११३ ) मृदु मन्दं गच्छन्तमायस्तमैक्षत । कथं शीघ्रमन्दयोस्तुल्यदृष्टिरत आह-सर्वः प्राणी अनुरूपचेष्टः स्वजात्युचितव्यापारः सन् प्रीणातीति प्रियः प्रीतिकरो भवति खलु । `इगुपधज्ञाप्री-` (अष्टाध्यायी ३.१.१३५ ) इति कर्तरि क्तः । अर्थान्तरन्यासः

छन्दः वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४	१५
आ	या	स्त	मै	क्ष	त	ज	न	श	च	टु	ला	ग्र	पा	दं
ग	च्छ	न्त	मु	च्च	लि	त	चा	म	र	चा	रु	म	श्वम्
ना	गं	पु	न	र्मृ	दु	स	ली	ल	नि	मी	लि	ता	क्षं
स	र्वः	प्र	यः	ख	लु	भ	व	त	य	नु	रू	प	चे	ष्टः
त			भ			ज			ज			ग	ग

Other texts to read

नैषधीयचरितम् श्रीहर्षः

रामायणम् वाल्मीकिः

About

Resources

Connect