आरक्षमग्नमवमत्य सृणिं शिताग्र-
मेकः पलायत जवेन कृतार्तनादः ।
अन्यपुनर्मुहुरुदप्लवतास्तभार-
मन्योन्यतः पथि बताबिभातमिभोष्ट्रौ ॥

मल्लिनाथः आरक्षेति ॥ पथि मार्गे इभोष्ट्रावन्योन्यतोऽन्योन्यस्मादबिभितां भीतवन्तौ । `ञिभी भये` लङ् । `भियोऽन्यतरस्याम्` (अष्टाध्यायी ६.४.११५ ) इतीत्वम् । बतेत्यनयोरपि भीतिरिति खेदेऽतिविस्मये वा। `खेदानुकम्पासंतोषविस्मयामन्त्रणे बत` इत्यमरः । तत्र लिङ्गमाह-एक इभ आरक्षः कुम्भयोरधःप्रदेशस्तत्र मग्नं प्रविष्टं शिताग्रं तीक्ष्णमुखं सृणिमङ्कुशम् । `अङ्कुशोऽस्त्री सृणिर्द्वयोः` इत्यमरः । अवमत्यावधूय कृत आर्तनादो येन सः। अतिकरुणं क्रन्दन्नित्यर्थः । जवेन पलायत पलायितवान् । परापूर्वादयतेर्लुङ् । `उपसर्गस्यायतौ` (अष्टाध्यायी ८.२.१९ ) इति रेफस्य लत्वम् । अन्यः पुनरुष्ट्रस्तु अस्तभारं निरस्तभारं यथा तथा मुहुरुदप्लवतोत्प्लवितवान् । `प्लु गतौ` इति लङ् । स्वभावोक्तिः

छन्दः उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४
आ	र	क्ष	म	ग्न	म	व	म	त्य	सृ	णिं	शि	ता	ग्र
मे	कः	प	ला	य	त	ज	वे	न	कृ	ता	र्त	ना	दः
अ	न्य	पु	न	र्मु	हु	रु	द	प्ल	व	ता	स्त	भा	र
म	न्यो	न्य	तः	प	थि	ब	ता	बि	भा	त	मि	भो	ष्ट्रौ

Other texts to read

कुमारसंभवम् कालिदासः

रघुवंशम् कालिदासः

About

Resources

Connect