कण्डूयतः कटुभुवं करिणो मदेन
स्कन्धं सुगन्धिमनुलीनवता नगस्य ।
स्थूलेन्द्रनीलशकलावलिकोमलेन
कणठेगुणत्वमलीनां वलयेन भेजे ॥

मल्लिनाथः कण्डूयत इति ॥ कटभुवं गण्डस्थलं कण्डूयतः कषतः । `कण्ड्वादिभ्यो यक्` (अष्टाध्यायी ३.१.२७ ) ततः शतृप्रत्ययः । कण्डूयतेर्ञिद्धातुप्रकृतित्वादुभयपदित्वम् । करिणो मदेन सुगन्धिं शोभनगन्धम् । गन्धस्येत्वे तदेकान्तग्रहणं नाद्रियन्ते कवयः । नगस्य वृक्षस्य स्कन्धं प्रकाण्डम् । अनुलीनवता । तत्र संश्लिष्टेनेत्यर्थः । लीयतेर्निष्टेति क्तवतुप्रत्ययः । `ल्वादिभ्यः` (अष्टाध्यायी ८.२.४४ ) इति निष्ठानत्वम् । स्थूलानामिन्द्रनीलशकलानामावलिवत्कोमलेन मनोहरेणालिनां वलयेन कण्ठेगुणत्वं कण्ठवलयत्वम् । `अमूर्धमस्तकात्स्वाङ्गादकामे` (अष्टाध्यायी ६.३.१२ ) इत्यलुक् । भेजे प्राप्तम् । कर्मणि लिट् । अत्रालिवलये इन्द्रनीलमयकण्ठभूषणत्वारोपाद्रूपकालंकारः

छन्दः वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४	१५
क	ण्डू	य	तः	क	टु	भु	वं	क	रि	णो	म	दे	न
स्क	न्धं	सु	ग	न्धि	म	नु	ली	न	व	ता	न	ग	स्य
स्थू	ले	न्द्र	नी	ल	श	क	ला	व	लि	को	म	ले	न
क	ण	ठे	गु	ण	त्व	म	ली	नां	व	ल	ये	न	भे	जे
त			भ			ज			ज			ग	ग

Other texts to read

श्रीमद्भगवद्गीता

भट्टिकाव्यम् भट्टिः

About

Resources

Connect