पन्थानमाशु विजहीहि पुरः स्तनौ ते
पश्यन्प्रतिद्वरदकुम्भविशङ्गिचेताः ।
स्तम्बेरमः पारिणिनंसुरावुपैति
षिङ्गैरगद्यत ससंभ्रममेव काचित् ॥

मल्लिनाथः पन्थानमिति ॥ पन्थानमाशु विजहीहि । `ओहाक त्यागे` लोटि सेेर्ह्यादेशः। `आ च हौ` (अष्टाध्यायी ६.४.११७ ) इति विकल्पादीकारादेशः । पुरोऽने ते स्तनौ पश्यन् प्रतिद्विरदस्य कुम्भौ विशङ्कत इति तद्विशङ्कि चेतो यस्य सः । कुम्भभ्रान्तिमानित्यर्थः । अत एव भ्रान्तिमदलंकारः । स्तम्बे तृणे रमत इति स्तम्बेरमः । `इभः स्तम्बरमः पद्मी` इत्यमरः । `स्तम्बकर्णयो रमिजपोः` (अष्टाध्यायी ३.२.१३ ) इत्यच् प्रत्ययः । `तत्पुरुषे कृति बहुलम्` (अष्टाध्यायी ६.३.१४ ) इत्यलुक् । परिणन्तुं तिर्यक्प्रहर्तुमिच्छुः परिणिनंसुः । नमेः सन्नन्तादुप्रत्ययः । `एकाच उपदेशेऽनुदात्तात्` (अष्टाध्यायी ७.२.१० ) इतीट्प्रतिषेधः । असावुपैति । पुरेति पाठे पुरोपैतीत्यन्वयः । उपैष्यतीत्यर्थः । `यावत्पुरानिपातयोर्लट्` (अष्टाध्यायी ३.३.४ ) इति भविष्यदर्थे लट् । षिङ्गैर्विटैः । `षिङ्गः पाल्लविको विटः` इति कोशः । काचिदेवमुक्तरीत्या ससंभ्रमं ससत्वरमगद्यत गदिता

छन्दः वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४
प	न्था	न	मा	शु	वि	ज	ही	हि	पु	रः	स्त	नौ	ते
प	श्य	न्प्र	ति	द्व	र	द	कु	म्भ	वि	श	ङ्गि	चे	ताः
स्त	म्बे	र	मः	पा	रि	णि	नं	सु	रा	वु	पै	ति
षि	ङ्गै	र	ग	द्य	त	स	सं	भ्र	म	मे	व	का	चित्
त			भ			ज			ज			ग	ग

Other texts to read

महाभारतम् वेदव्यासः

कुमारसंभवम् कालिदासः

About

Resources

Connect