दृष्ट्वेव निर्जतकलापभरामधस्ता-
द्व्याकीर्णमान्यकबरां कबरीं तरुण्याः ।
प्रादुद्रुवत्सपदि चन्द्रकवान्द्रुमाग्रा-
त्संघर्षिणा सह गुणाभ्यधिकैर्दुरापम् ॥

मल्लिनाथः दृष्ट्वेति ॥ अधस्तात्तरुतले निर्जितः कलापभरो बर्हमारो यया ताम् । `कलापो भूषणे बर्हे` इत्यमरः । व्याकीर्णेन विक्षिप्तेन माल्येन कबरां शाराम् । `कबरः कर्बुरः शारः` इति हलायुधः । तरुण्याः कबरी केशपाशम् । `कबरी केशपाशोऽथ` इत्यमरः। `जानपद-` (अष्टाध्यायी ४.१.४२ ) इत्यादिना ङीष् । दृष्ट्वेवेत्युत्प्रेक्षा। सपदि चन्द्रका अस्य सन्तीति चन्द्रकवान् मयूरः द्रुमाग्रात् प्रादुद्रुवत् प्रद्रुतवान् । `दु गतौ` लुङि `णिश्रि-` (अष्टाध्यायी ३.१.४८ ) इत्यादिना च्लेश्वङादेशः । `अचि श्रुधातु-` (अष्टाध्यायी ६.४.७७ ) इत्यादिना उवङादेशः । तथा हि संघर्षिणा मत्सरिणा कर्त्रा गुणाभ्यधिकैर्गुणोत्कृष्टैः सह दुरासम् । आसितुमशक्यमित्यर्थः । आसेरकर्मकात् `ईषद्दुः-` (अष्टाध्यायी ३.३.१२६ ) इत्यादिना भावे खल्प्रत्ययः । `तयोरेव कृत्यक्तखलर्थाः` (३।४।७०) इति नियमात् । अत्र भयहेतुकस्य पलायनस्य कबरीदर्शनहेतुकत्वपाठा.१ संहर्षिणा&#३२; मुत्प्रेक्ष्य तत्समर्थनासमर्थोऽयमर्थान्तरन्यासः कृत इत्यस्यानयाङ्गेन संकरः । न हि जितैर्जेतुरग्रे स्थातुमुचितमिति भावः

छन्दः वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४
दृ	ष्ट्वे	व	नि	र्ज	त	क	ला	प	भ	रा	म	ध	स्ता
द्व्या	की	र्ण	मा	न्य	क	ब	रां	क	ब	रीं	त	रु	ण्याः
प्रा	दु	द्रु	व	त्स	प	दि	च	न्द्र	क	वा	न्द्रु	मा	ग्रा
त्सं	घ	र्षि	णा	स	ह	गु	णा	भ्य	धि	कै	र्दु	रा	पम्
त			भ			ज			ज			ग	ग

Other texts to read

रघुवंशम् कालिदासः

महाभारतम् वेदव्यासः

About

Resources

Connect