एकत्रस्फटिकतटांशुभिन्ननीरा
नीलाश्मद्युतिभिदुराम्भसोऽपरत्र ।
कालिन्दीजलजनितश्रियः श्रयन्ते
वैदग्धीमिह सरितः सुरापगायाः ॥

मल्लिनाथः एकत्रेति ॥ एकत्र एकस्मिन्भागे स्फटिकस्य यत्तटं तस्यांशुभिर्विभिन्ननीरा मिश्रोदकाः । शुभ्रजला इत्यर्थः । अपरत्र अपरस्सिन्भागे नीलाश्मनामिन्द्रनीलानां&#३२; द्युतिभिर्भिदुराणि मिश्राण्यम्भांसि यासां ताः । नीलसलिला इत्यर्थः । इहाद्रौ सरितः कलिन्दस्याद्रेरपत्यं स्त्री कालिन्दी यमुना । `कालिन्दी सूर्यतनया यमुना शमनस्वसा` इत्यमरः । तस्या जलैर्जनिता श्रीः शोभा यस्यास्तस्याः । तत्संगताया इत्यर्थः । सुरापगाया गङ्गाया वैदग्धीं शोभां श्रयन्ते भजन्ति । विदग्धस्य भावो वैदग्धी । ब्राह्मणादित्वात् `गुणवचन-` (अष्टाध्यायी ५.१.१२४ ) इत्यादिना ष्यञ्प्रत्ययः । `षिद्गौरादिभ्यश्च` (अष्टाध्यायी ४.१.४१ ) इति ङीष् । सोऽपि त्वस्य बाहुलकत्वादिह वैकल्पिकः । अत एव `ष्यञः षित्करणादीकारो बहुलम्` इति वामनः । अत्र सितासितमणिगुणग्रहणात्सरितां यमुनासंगतगङ्गाशोभासादृश्याक्षेपात्तद्गुणोत्थापिता निदर्शना । प्रहर्षिणी वृत्तम् । `म्नौ ज्रौ गस्त्रिदशयतिः प्रहर्षिणीयम्`

छन्दः प्रहर्षिणी [१३: मनजरग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३
ए	क	त्र	स्फ	टि	क	त	टां	शु	भि	न्न	नी	रा
नी	ला	श्म	द्यु	ति	भि	दु	रा	म्भ	सो	ऽप	र	त्र
का	लि	न्दी	ज	ल	ज	नि	त	श्रि	यः	श्र	य	न्ते
वै	द	ग्धी	मि	ह	स	रि	तः	सु	रा	प	गा	याः
म			न			ज			र			ग

Other texts to read

श्रीमद्भगवद्गीता

भट्टिकाव्यम् भट्टिः

About

Resources

Connect