गुर्वीरजस्रं दृषदः समन्ता-
दुपर्युपर्यम्बुमुचांवितानैः ।
विन्ध्यायमानं दिवसस्य भर्तु-
मार्गं पुना रोद्धुमिवोन्नमद्भिः ॥

मल्लिनाथः गुर्वीरिति ॥ गुर्वीमहतीर्दृषदः । शिलातटीरिxx। पाषाणप्रस्तरग्रावोपलाश्मानः शिला दृषत्` इत्यमरः । उपर्युपरि दृषदां समीपे । उपरिप्रदेश इत्यर्थः । `उपर्यध्यधसः सामीप्ये` (८११७) इति द्विर्भावे तद्योगाद्वितीयेति । यथाह वामनः-`उपर्यादिषु सामीप्ये द्विरुक्तेषु द्वितीया` इति । समन्तादजस्रमुन्नमद्भिः । देशकालाविच्छेदेनोत्पतद्भिरित्यर्थः । अत एव तैरम्बुमुचां वितानैर्मेघवृन्दैनिमित्तैर्दिवसस्य भर्तुः सूर्यस्य मार्गं पुना रोद्धुम् । संहितायां `रो रि` (अष्टाध्यायी ८.३.१४ ) इति रलोपः `ढ्रलोपे-` (अष्टाध्यायी ६.३.१११ ) इति दीर्घः। विन्ध्यायमानमिव विन्ध्यवदाचरन्तम्। तद्वद्वर्धमानमिव स्थितमित्यर्थः । आचारे क्यङन्ताल्लटः शानजादेशः। अत्राविच्छिन्नमेघोन्नमनेन विन्ध्यायमानत्वोत्प्रेक्षणात् क्रियानिमित्तक्रियास्वरूपोत्प्रेक्षा

छन्दः उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११
गु	र्वी	र	ज	स्रं	दृ	ष	दः	स	म	न्ता
दु	प	र्यु	प	र्य	म्बु	मु	चां	वि	ता	नैः
वि	न्ध्या	य	मा	नं	दि	व	स	स्य	भ	र्तु
मा	र्गं	पु	ना	रो	द्धु	मि	वो	न्न	म	द्भिः

Other texts to read

नैषधीयचरितम् श्रीहर्षः

श्रीमद्भगवद्गीता

About

Resources

Connect