फलद्भिरुष्णांशुकराभिमर्शा-
त्कर्शानवं धाम पतङ्गकान्तैः ।
शशंस यः पात्रगुणाद्गुणानां
संक्रान्तिमाक्रान्तगुणातिरेकाम् ॥

मल्लिनाथः फलद्भिरिति ॥ यः शैल उष्णांशुकराभिमर्शादर्ककरसंपर्कात् कृशानोरिदं कार्शानवमाग्नेयं धाम तेजः फलद्भिरुद्रिद्भिः । अग्निकरसामर्थ्याभिव्यञ्जकैरिति भावः । पतङ्गकान्तैः सूर्यकान्तैः । दृष्टान्तभूतैरिति भावः । गुणानां संक्रान्तिमन्यत्र संक्रमणम् । संक्रान्तगुणानित्यर्थः । पात्रगुणादाधारगुणसहकारादाक्रान्तः प्राप्तो गुणातिरेकः कार्यविशेषाधानरूपो गुणोत्कर्षों यस्यास्तां शशंस प्रतिपादयामास । अर्कत्विषां सर्वत्र संक्रमणाविशेषेऽपि सूर्यकान्तेष्वेव ज्वलनजननदर्शनात् सर्वत्रापि संक्रम्यकारिणां गुणानामाधारगुणसहकारात् कार्यविशेषाधायकत्वमिति निश्चयोऽत्रैव जायत इत्यर्थः । ततश्च सहकारशक्तिविरहिणी सहजशक्तिरनुपकारिणीति भावः । वृत्त्यनुप्रासोऽलंकारः

छन्दः उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११
फ	ल	द्भि	रु	ष्णां	शु	क	रा	भि	म	र्शा
त्क	र्शा	न	वं	धा	म	प	त	ङ्ग	का	न्तैः
श	शं	स	यः	पा	त्र	गु	णा	द्गु	णा	नां
सं	क्रा	न्ति	मा	क्रा	न्त	गु	णा	ति	रे	काम्

Other texts to read

योगवासिष्ठम् वाल्मीकिः

कुमारसंभवम् कालिदासः

About

Resources

Connect