क्षितिप्रतिष्ठोपि मुखारविन्दै-
र्वधूजनश्चन्द्रमधश्चकार ।
अतीतनक्षत्रपथानि यत्र
प्रसादशृङ्गाणि वृथाध्यरुक्षत् ॥

मल्लिनाथः क्षितीति ॥ यस्यां पुरि वधूजनः क्षितौ प्रतिष्ठा यस्य स भूमिस्थितोऽपि चन्द्रम् । दिवि स्थितमिति भावः । तत्रापि मुखैरेवारविन्दैरधश्चकारेति विरोधः । स्वलावण्यमहिम्नाऽधरीचकारेति परिहाराद्विरोधालंकारः । अतीतानि नक्षत्रपथमतीतनक्षत्रपथानि । `अत्यादयः क्रान्ताद्यर्थे द्वितीयया` (वा०) इति समासः । “द्विगुप्राप्तापन्ना-` (वा.) इत्यादिना परवल्लिङ्गताप्रतिषेधः । प्रासादशृङ्गाणि वृथा अध्यक्षदधिरोहति स्म । अनधिरुह्यैवाधःकरणादिति भावः । रोहतेर्लुङ् । `शल इगुपधादनिटः क्सः` (अष्टाध्यायी ३.१.४५ ) इति च्लेः क्सादेशः । अत्राधःकरणवाक्यार्थस्य श्लेषविरोधोपजीव्यवैयर्थं हेतुत्वात्संकीर्णः काव्यलिङ्गभेदः

छन्दः उपेन्द्रवज्रा [११: जतजगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११
क्षि	ति	प्र	ति	ष्ठो	पि	मु	खा	र	वि	न्दै
र्व	धू	ज	न	श्च	न्द्र	म	ध	श्च	का	र
अ	ती	त	न	क्ष	त्र	प	था	नि	य	त्र
प्र	सा	द	शृ	ङ्गा	णि	वृ	था	ध्य	रु	क्षत्
ज			त			ज			ग	ग

Other texts to read

नैषधीयचरितम् श्रीहर्षः

श्रीमद्भगवद्गीता

About

Resources

Connect