कान्तेन्दुकान्तोपलकुट्टिमेषु
प्रतिक्षपं हर्म्यतलेषु यत्र ।
उच्चैरधपातिपयोमुचोऽपि
समूहमूहुः पययसां प्रणाल्यः ॥

मल्लिनाथः कान्तेति ॥ यत्र पुरि क्षपासु रात्रिषु प्रतिक्षपम् । विभक्त्यर्थेऽव्ययीभावः । कान्तानि रम्याणीन्दुकान्तोपलानां चन्द्रकान्तमणीनां कुट्टिमानि बद्धभूमयो येषु तेषु । `कुट्टिमं बद्धभूमिः स्यात्` इति हलायुधः । हर्म्यतलेपूच्चैरुन्नताः प्रणाल्यो जलमार्गाः । `द्वयोः प्रणाली पयसः पदव्याम्` इत्यमरः । अधःपातिनोऽधश्चराः पयोमुचो मेघा यासां ताः । अधःकृतमेघमण्डलत्वात् अज्ञातवृष्टिपाता अपीत्यर्थः । विरोधालंकारः । पयसां समूहं पयःपूरं मुहुर्वहन्ति स्म । चन्द्रकान्तनिप्यन्दैरिति भावः । वहेर्लिट् `वचिस्वपि-` (अष्टाध्यायी ६.१.१५ ) इत्यादिना संप्रसारणम् । अत्र सौधानां प्रणालीनां च तादृगौन्नत्यपयःपूरासंबन्धेऽपि तत्संबन्धोक्त्यातिशयोक्तिः

छन्दः उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२
का	न्ते	न्दु	का	न्तो	प	ल	कु	ट्टि	मे	षु
प्र	ति	क्ष	पं	ह	र्म्य	त	ले	षु	य	त्र
उ	च्चै	र	ध	पा	ति	प	यो	मु	चो	ऽपि
स	मू	ह	मू	हुः	प	य	य	सां	प्र	णा	ल्यः

Other texts to read

रामायणम् वाल्मीकिः

कुमारसंभवम् कालिदासः

About

Resources

Connect