प्राणच्छिदां दैत्यपतेर्नखाना-
मुपेयुषां भूषणतां क्षतेन ।
प्रकाशकार्कश्यगुणै दधानाः
स्तनौ तरुण्यः परिव्रुरेनम् ॥

मल्लिनाथः प्राणेति ॥ भूषणतामुपेयुषाम्, न तु प्रहरणवतामिति भावः । दैत्यपतेः हिरण्यकशिपोः प्राणच्छिदां प्राणमुषां प्राणापहारिणाम् । वज्रादपि कठोराणामित्यर्थः । नखानां क्षतेन व्रणेन प्रकाशो व्यक्तः कार्कश्यमेव गुणो ययोस्तौ स्तनौ । स्तनानित्यर्थः । जातावेकवचने प्राप्ते जातिभूयस्सु स्तनादिषु जातेर्द्वित्वविशिष्टत्वाद्विवचनम् । यथाह वामनः-`स्तनादीनां द्वित्वविशिष्टा जातिः प्रायेण` इति । दधानास्तरुण्यो युवतयः । `वयसि प्रथमे` (अष्टाध्यायी ४.१.२० ) इति ङीप् । एनं हरिं परिवव्रुः । अत्र हरिनखानां नरहरिनखभेदेऽप्यभेदोक्त्या स्तनयोश्च तादृक्काठिन्यासंबन्धेऽपि तत्संबन्धोक्त्यतिशयोक्ती तयोश्च सापेक्षत्वात्संकरः

छन्दः उपेन्द्रवज्रा [११: जतजगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११
प्रा	ण	च्छि	दां	दै	त्य	प	ते	र्न	खा	ना
मु	पे	यु	षां	भू	ष	ण	तां	क्ष	ते	न
प्र	का	श	का	र्क	श्य	गु	णै	द	धा	नाः
स्त	नौ	त	रु	ण्यः	प	रि	व्रु	रे	नम्
ज			त			ज			ग	ग

Other texts to read

योगवासिष्ठम् वाल्मीकिः

नैषधीयचरितम् श्रीहर्षः

About

Resources

Connect