प्रसाधितस्यास्य मुधाद्विषोऽभू-
दन्यैव लक्ष्मीरिति युक्तमेतत् ।
वपुष्यशेषेऽखिललोककान्ता
सानन्यकान्ता ह्युरसीतरा तु ॥

मल्लिनाथः प्रसाधितस्येति ॥ प्रसाधितस्यालंकृतस्यास्य मधुद्विषो हरेः अन्यैवासदृशी, विभिन्ना च । `अन्यौ विभिन्नासदृशौ` इति वैजयन्ती । लक्ष्मीः शोभा, पद्मा च । `शोभासंपत्तिपद्मासु लक्ष्मीः श्रीरपि गद्यते` इति विश्वः । अभूदित्येतद्युक्तम् । कुतः । हि यस्मात् सा प्रसाधनरूपा लक्ष्मीरशेषे वपुषि । वसतीति शेषः । किंचाखिललोकस्य कान्ता प्रिया । इतरा नित्या त्वन्यस्य कान्ता प्रिया न भवतीत्यनन्यकान्ता । किंतु तस्यैवेत्यर्थः । उरसि । उरस्येव वसतीत्यर्थः । अत्र हरेः प्रसाधनादसाधारणी शोभा जातेति पारमार्थिको वाक्यार्थः । अत्र लक्ष्मीशब्देन श्लेष महिम्ना वाच्यायाः शोभायाः प्रतीयमानायाः श्रीदेव्या सहाभेदाध्यवसायादियमन्यैव लक्ष्मीरित्यभेदे भेदरूपातिशयोक्तिरलंकारः

छन्दः उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११
प्र	सा	धि	त	स्या	स्य	मु	धा	द्वि	षो	ऽभू
द	न्यै	व	ल	क्ष्मी	रि	ति	यु	क्त	मे	तत्
व	पु	ष्य	शे	षे	ऽखि	ल	लो	क	का	न्ता
सा	न	न्य	का	न्ता	ह्यु	र	सी	त	रा	तु

Other texts to read

कुमारसंभवम् कालिदासः

महाभारतम् वेदव्यासः

About

Resources

Connect