कृतकेशविडम्बनैर्विहायो
विजयं तत्क्षणमिच्छुभिश्छलेन ।
अमृताग्रभुवः पुरेव पुच्छं
बडवाभर्तुरवारि काद्रवेयैः ॥

मल्लिनाथः कृतेति ॥ कृतकेशविडम्बनैः कााद्विहितकेशानुकारैः छलेन कपटेन विजयमिच्छुभिरभिलाषुकैः । `विन्दुरिच्छुः` (अष्टाध्यायी ३.२.१६९ ) इति उप्रत्ययान्तो निपातितः । `न लोका-` (अष्टाध्यायी २.३.६९ ) इत्यादिना षष्ठीप्रतिषेधः । विहाय आकाशं तत्क्षणं काद्रवेयैः कद्रुपुत्रैः फणीन्द्रैः । `स्त्रीभ्यो ढक्` (अष्टाध्यायी ४.१.१२० ) इति ढक् । पुरा पूर्वमिव अमृताग्रभुवोऽमृताग्रस्य वडवाभर्तुः उच्चैःश्रवसः पुच्छं अवारि [* उभशब्दस्थाने उभयशब्दप्रयोगसिद्धिस्तु रघुवंशे `शय्यां जहत्युभयपक्षविनीतनिद्राः` (५।७२ ) इति श्लोकस्य सञ्जीविन्यां सम्यक्प्रतिपादिता वरीवर्ति । ]&#३२; विंशः सर्गः] आवृतम् । वृतेः कर्मणि लुङ् । पुरा किल कद्रुविनतयोः कश्यपभार्ययोरुच्चैःश्रवसः पुच्छस्य काष्र्ण्यश्वैत्यविवादे विवादे दास्यपणे काद्रवेयैः स्वमातुर्विजयाय गृहीतबालाकारैरुचैःश्रवसः पुच्छाच्छादनं चक्रे इति कथा पुराणादनुसंधेया । उपमा

छन्दः औपच्छन्दसिक

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२
कृ	त	के	श	वि	ड	म्ब	नै	र्वि	हा	यो
वि	ज	यं	त	त्क्ष	ण	मि	च्छु	भि	श्छ	ले	न
अ	मृ	ता	ग्र	भु	वः	पु	रे	व	पु	च्छं
ब	ड	वा	भ	र्तु	र	वा	रि	का	द्र	वे	यैः

कृतकेशविडम्बनैर्विहायो
विजयं तत्क्षणमिच्छुभिश्छलेन ।
अमृताग्रभुवः पुरेव पुच्छं
बडवाभर्तुरवारि काद्रवेयैः ॥

Other texts to read

महाभारतम् वेदव्यासः

रघुवंशम् कालिदासः

About

Resources

Connect