मल्लिनाथः
रत्नेति ॥ रत्नानां स्तम्भा इति षष्ठीसमासस्य विशेषे पर्यवसानाद्विकारार्थत्वम् । तेषु संक्रान्तप्रतिमाः संक्रान्तप्रतिबिम्बाः। `प्रतिमानं प्रतिबिम्बं प्रतिमा-` इत्यमरः । ते त्रय एकाकिनोऽसहाया अपि । `एकादाकिनिच्चासहाये` (अष्टाध्यायी ५.३.५२ ) इत्याकिनिच्प्रत्ययः । परितोऽभितः सर्वतः। `पर्यभिभ्यां च` (अष्टाध्यायी ५.३.९ ) इति तसिल्प्रत्ययः । स च सर्वोभयार्थाभ्यामिष्यते । पौरुषेयेण प्रतिबिम्बभूयस्त्वात् पुरुषसमूहेनावृता इवेत्युप्रेक्षा । चकाशिरे । `सर्वपुरुषाभ्यां णढञौ` (अष्टाध्यायी ५.१.१० ) `पुरुषाद्वधविकारसमूहतेनकृतेष्विति वक्तव्यम्` (वा०) इति समूहे ढञ्प्रत्ययः । एतेन विजनत्वमुक्तम् । यद्यपि निस्तम्भे निर्गवाक्षे च निर्भित्त्यन्तरसंश्रये । प्रासादाग्रे त्वरण्ये वा मन्त्रयेद्भावभाविनौ ॥` इति कामन्दकीये मन्त्रभूमेः स्तम्भाप्राचुर्यनिषेधो गम्यते । तथापि तस्यापि विजनोपलक्षणत्वाददोष इति भावः
छन्दः
अनुष्टुप् [८]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| र | त्न | स्त | म्भे | षु | सं | क्रा | न्त |
| प्र | ति | मा | स्ते | च | का | शि | रे |
| ए | का | कि | नो | ऽपि | प | रि | तः |
| पौ | रु | षे | य | वृ | ता | इ | व |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.