उद्धतान्द्विषतस्तस्य निध्नतो द्वितयं ययुः ।
पानार्थे रुधिरं धातौ रक्षार्थे भुवनं शराः ॥

मल्लिनाथः उद्धतानिति ॥ उद्धतान् दृप्तान् द्विषतः शत्रून्निघ्नतो हिंसतः । `जासिनिग्रहण-` (अष्टाध्यायी २.३.५६ ) ब्इति सूत्रे निप्रेतिसंघातविपर्यस्तव्यस्तग्रहणोपदेशानिहन्तेरशेषकर्मणि द्वितीयैव । तस्य हरेः शराः । पानार्थे धातौ `पा पाने` इति धातौ सति रुधिरं, रक्षार्थे धातौ `पा रक्षणे` इति भुवनं जगच्चेति द्वितयं ययुः । रुधिरमपिबन् भुवनमरक्षश्चेति श्लेषार्थः । अत्र पानयोरभेदाध्यवसायेन रुधिरभुवनयोस्तुल्ययोगितालंकारः । तत्र `पानार्थे` इत्यादिवाक्यस्य शत्रुवधेन भुवनमरक्षनिति सूक्ष्मार्थगर्भत्वात्सौक्ष्म्यं नाम गुणः । `अतः संकल्परूपत्वं शब्दानां सौम्यमुच्यते` इति लक्षणात्

छन्दः अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८
उ	द्ध	ता	न्द्वि	ष	त	स्त	स्य
नि	ध्न	तो	द्वि	त	यं	य	युः
पा	ना	र्थे	रु	धि	रं	धा	तौ
र	क्षा	र्थे	भु	व	नं	श	राः

उद्धतान्द्विषतस्तस्य निध्नतो द्वितयं ययुः ।
पानार्थे रुधिरं धातौ रक्षार्थे भुवनं शराः ॥

Other texts to read

किरातार्जुनीयम् भारविः

भट्टिकाव्यम् भट्टिः

About

Resources

Connect

उद्धतान्द्विषतस्तस्य निध्नतो द्वितयं ययुः ।पानार्थे रुधिरं धातौ रक्षार्थे भुवनं शराः ॥

Other texts to read

किरातार्जुनीयम् भारविः

भट्टिकाव्यम् भट्टिः

About

Resources

Connect

उद्धतान्द्विषतस्तस्य निध्नतो द्वितयं ययुः ।
पानार्थे रुधिरं धातौ रक्षार्थे भुवनं शराः ॥