उद्यन्नादं धन्विभिर्निष्ठुराणि
स्थूलान्युच्चैर्मण्डलत्वं दधन्ति ।
आस्फाल्यन्ते कार्मुकाणि स्म कामं
हस्त्यारोहैः कुञ्जराणां शिरांसि ॥

मल्लिनाथः उद्यन्नादमिति ॥ धन्विभिर्धनुष्मद्भिः । व्रीह्यादित्वादिनिः प्रत्ययः । निष्ठुराणि कर्कशानि स्थूलानि पीवराण्युच्चैरुन्नतानि मण्डलत्वं दधन्ति वर्तुलत्वं दधानानि । एकत्राकर्षणादन्यत्र स्वभावाच्चेति भावः । कर्मणि प्रभवन्तीति `कर्मण उकञ्` (अष्टाध्यायी ५.१.१०३ ) कार्मुकाणि धनूंषि । उद्यन्नादमुज्जृम्भमाणघोषं यथा तथा काममास्फाल्यन्ते स्म पाटवपरीक्षार्थं पाणिभिरास्फालितानि । हस्तिनं रोहन्तीति हस्त्यारोहैर्निषादिभिः । कर्मण्यण् । कुञ्जराणां शिरांसि आस्फाल्यन्ते स्म । उत्साहार्थमिति भावः । अत्र कार्मुकाणां कुञ्जरशिरसां च प्रकृतानामेव निष्ठुरत्वादिविशेषणसाम्येनौपम्यावगमात्केवलप्रकृतास्पदा तुल्ययोगिता

छन्दः शालिनी [११: मततगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११
उ	द्य	न्ना	दं	ध	न्वि	भि	र्नि	ष्ठु	रा	णि
स्थू	ला	न्यु	च्चै	र्म	ण्ड	ल	त्वं	द	ध	न्ति
आ	स्फा	ल्य	न्ते	का	र्मु	का	णि	स्म	का	मं
ह	स्त्या	रो	हैः	कु	ञ्ज	रा	णां	शि	रां	सि
म			त			त			ग	ग

Other texts to read

श्रीमद्भगवद्गीता

रघुवंशम् कालिदासः

About

Resources

Connect