ग्लानिच्छेदि क्षुत्प्रबोधाय पीत्वा
रक्तारिष्टं शोषिताजीर्णशेषम् ।
स्वादुंकारं कालखण्डोपदंशं
क्रोष्टा डिम्बं व्यष्वणद्व्यस्वनञ्च ॥

मल्लिनाथः ग्लानीति ॥ क्रोष्टा जम्बुकः क्षुत्प्रबोधाय ग्लानिच्छेदी खेदहारी शोषितो जारितः अजीर्णशेषो येन तद्रक्तमेवारिष्टं पानविशेष इति रूपकम् । तत्पीत्वा स्वादुंकारं स्वादूकृत्य । `स्वादुमि-` (अष्टाध्यायी ३.४.२६ ) इति णमुल् । कालखण्डेन यकृता उपदंशं कालखण्डं उपदंशं कृत्वेत्यर्थः । `कालखण्डयकृती तु समे` इत्यमरः । `उपदंशस्तृतीयायाम्` (अष्टाध्यायी ३.४.४७ ) इति णमुल् । कालखण्डस्य दशनक्रियाकर्मत्वेऽपि भुजिक्रियाकरणत्वात्तृतीयोपपदतया `तृतीयाप्रभृतीन्यन्यतरस्याम्` (अष्टाध्यायी २.२.२१ ) इति विकल्पेनोपपदसमासः । डिम्बं कलेवरं व्यष्वणत् । भुक्तवानित्यर्थः । `वेश्च स्वनो भोजने` (अष्टाध्यायी ८.३.६९ ) इति षत्वम् । व्यस्वनदवादयच्चेति समुच्चयः । अभोजनार्थत्वात्षत्वं न

छन्दः शालिनी [११: मततगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११
ग्ला	नि	च्छे	दि	क्षु	त्प्र	बो	धा	य	पी	त्वा
र	क्ता	रि	ष्टं	शो	षि	ता	जी	र्ण	शे	षम्
स्वा	दुं	का	रं	का	ल	ख	ण्डो	प	दं	शं
क्रो	ष्टा	डि	म्बं	व्य	ष्व	ण	द्व्य	स्व	न	ञ्च
म			त			त			ग	ग

Other texts to read

नैषधीयचरितम् श्रीहर्षः

रघुवंशम् कालिदासः

About

Resources

Connect