तूर्यारावैराहितोत्तालतालै-
र्गायन्तीभिः काहलं काहलाभिः ।
नृत्ते चक्षुःशून्यहस्तप्रयोगं
काये कूजन्कम्बुरुच्चैर्जहास ॥

मल्लिनाथः तूर्यारावैरिति ॥ आहिताः संपादिता उत्तालाः प्रस्फुटास्तालाः करपुटादिक्रियामानानि येषु तैः । `तालःकालक्रियामानम्` इत्यमरः । तूर्यारावैर्मृदङ्गादिवाद्यघोषैस्तथा काहलं भृशं गायन्तीभिः ध्वनन्तीभिः काहलाभिः शुष्कैर्वाद्यविशेषैश्च करणैः । `काहलं भृशशुष्कयोः । वाद्यभाण्डविशेषे तु काहलः काहलाः खले` इति विश्वः । काये अपमूर्ध्नि कलेवरे । अत एव चक्षुःशून्यो दृष्टिरहितो हस्तप्रयोगो यसिन्कर्मणि तत्तथा नृत्ते नृत्यति सति । कर्तरि क्तः । कूजन्ध्वनन् कम्बुः शङ्खः । तटस्थ इवेत्यर्थः । उच्चैस्तरां जहास । दृष्टिशून्याभिनयस्य नाट्यशास्त्रविरोधादट्टहासमकरोदित्यर्थः । व्यञ्जकाप्रयोगाद्गम्योत्प्रेक्षा । `अङ्गैरालापयेद्गीतं हस्तेनार्थं प्रदर्शयेत् । दृष्टिभ्यां भावयेद्भावं पादाभ्यां तालनिर्णयः ॥` इति नाट्यविदः

छन्दः शालिनी [११: मततगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११
तू	र्या	रा	वै	रा	हि	तो	त्ता	ल	ता	लै
र्गा	य	न्ती	भिः	का	ह	लं	का	ह	ला	भिः
नृ	त्ते	च	क्षुः	शू	न्य	ह	स्त	प्र	यो	गं
का	ये	कू	ज	न्क	म्बु	रु	च्चै	र्ज	हा	स
म			त			त			ग	ग

Other texts to read

नैषधीयचरितम् श्रीहर्षः

रामायणम् वाल्मीकिः

About

Resources

Connect