मातङ्गानां दन्तसंघट्टजन्मा
हेमच्छेदछ्छायाचञ्चच्छिखाग्रः ।
लग्नोऽप्यग्निश्चामरेषु प्रकामं
माञ्जिष्ठेषु व्यज्यते न स्म सैन्यैः ॥

मल्लिनाथः मातङ्गानामिति ॥ मातङ्गानां दन्तिनां दन्तसंघट्टजन्मा दन्तसंघर्षोत्थः हेमच्छेदच्छायानि कनकपरागवर्णानि चञ्चन्ति चलन्ति च शिखाग्राणि ज्वालाग्राणि यस्य सोऽग्निः मञ्जिष्ठया ओषधिविशेषेण रक्तेषु माञ्जिष्ठेषु । `तेन रक्तं रागात्` (अष्टाध्यायी ४.२.१ ) इत्यण्प्रत्ययः । `मञ्जिष्ठा विकसा जिङ्गी` इत्यमरः । चामरेषु लग्नोऽपि सैन्यैः प्रकामं न व्यज्यते न विविच्यते स्म । सावर्ण्यादिति भावः । अतः सामान्यालंकारः। `सामान्यं गुणसाम्येन यत्र वस्त्वन्तरैकता` इति लक्षणात् । स च विशेषणोत्थकाव्यलिङ्गसंकीर्णः

छन्दः उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११
मा	त	ङ्गा	नां	द	न्त	सं	घ	ट्ट	ज	न्मा
हे	म	च्छे	द	छ्छा	या	च	ञ्च	च्छि	खा	ग्रः
ल	ग्नो	ऽप्य	ग्नि	श्चा	म	रे	षु	प्र	का	मं
मा	ञ्जि	ष्ठे	षु	व्य	ज्य	ते	न	स्म	सै	न्यैः

Other texts to read

महाभारतम् वेदव्यासः

रामायणम् वाल्मीकिः

About

Resources

Connect