ओषामासे मत्सरोत्पातवाता-
श्लिष्यद्दन्तक्ष्मारुहां घर्षणोत्थैः ।
योगान्तैर्वा वह्निभिर्वारणाना-
मुच्चैर्मूर्धव्योम्नि नक्षत्रमाला ॥

मल्लिनाथः ओषामासे इति ॥ मत्सरो वैरमेवोत्पातवात आकस्मिकवायुस्तेनाश्लिष्यतां संयुज्यमानानां दन्तानामेव क्ष्मारुहां वृक्षाणां घर्षणेनोत्था जन्म येषां तैर्वह्निभिर्योगान्तैर्वा युगान्तभवैर्वह्निभिरिव वारणानामुच्चैरुन्नतैः मूर्धा व्योमेव तस्मिन्मूर्धव्योग्नि नक्षत्रमाला हारविशेषः । सैव नक्षत्रमाला स्यात्सप्तविंशतिमौक्तिकैः` इत्यमरः । ज्योतिर्मण्डलं च ओषामासे । दग्धेत्यर्थः । `उष दाहे` इति धातोः कर्मणि लिट् । `उपविदजागृभ्योऽन्यतरस्याम्` (अष्टाध्यायी ३.१.३८ ) इत्याम्प्रत्ययः । लघूपधगुणः `कृञ्चानुप्रयुज्यते लिटि` (अष्टाध्यायी ३.१.४० ) इत्यस्तेश्वानुप्रयोगः । अत्र नक्षत्रमालयोरभेदाध्यवसायेन निर्देशाद्रूपकश्लेषसंकीर्णेयमुपमा

छन्दः शालिनी [११: मततगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११
ओ	षा	मा	से	म	त्स	रो	त्पा	त	वा	ता
श्लि	ष्य	द्द	न्त	क्ष्मा	रु	हां	घ	र्ष	णो	त्थैः
यो	गा	न्तै	र्वा	व	ह्नि	भि	र्वा	र	णा	ना
मु	च्चै	र्मू	र्ध	व्यो	म्नि	न	क्ष	त्र	मा	ला
म			त			त			ग	ग

Other texts to read

रामायणम् वाल्मीकिः

योगवासिष्ठम् वाल्मीकिः

About

Resources

Connect