विष्वद्रीचीर्विक्षपन्सैन्यवीची-
राजावन्तः क्वापि दूरं प्रयातम् ।
बभ्रामैकोबन्धुमिष्टं दिदृक्षुः
सिन्धौ वाद्यो मण्डलं गोर्वराहः ॥

मल्लिनाथः विष्वगिति ॥ एकः कोऽपि वीरः । विष्वगञ्चतीति विष्वद्रीचीः सर्वव्यापिनीः । विष्वग्देवयोश्च टेरद्चञ्चतावप्रत्यये` (अष्टाध्यायी ६.३.९२ ) इति टेरद्चादेशः धातोरप्यञ्चतेरुपसंख्यानात् `उगितश्च` (अष्टाध्यायी ४.१.६ ) इति ङीप् `अचः` (अष्टाध्यायी ६.४.१३८ ) इत्यकारलोपे `चौ` (अष्टाध्यायी ६.३.१३८ ) इति दीर्घः । सैन्यानि वीचिरिव सैन्यवीचीरित्युपमितसमासः । सिन्धौ वेति लिङ्गाद्विक्षिपन्नपाकुर्वन् अन्तराजिमध्ये क्वापि दूरं प्रयातमिष्टं बन्धुं दिदृक्षुर्द्रष्टुमिच्छुः सन् । दृशेः सन्नन्तादुप्रत्ययः । क्वापि प्रयातं मग्नं गोभूमेर्मण्डलं भूगोलं दिदृक्षुराद्यो वराहः सिन्धौ वा समुद्रे इव ।&#३२; `उपमायां विकल्पे वा` इत्यमरः । आजौ बभ्राम । एकवीरस्य कुतो भयमित्यर्थः

छन्दः शालिनी [११: मततगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११
वि	ष्व	द्री	ची	र्वि	क्ष	प	न्सै	न्य	वी	ची
रा	जा	व	न्तः	क्वा	पि	दू	रं	प्र	या	तम्
ब	भ्रा	मै	को	ब	न्धु	मि	ष्टं	दि	दृ	क्षुः
सि	न्धौ	वा	द्यो	म	ण्ड	लं	गो	र्व	रा	हः
म			त			त			ग	ग

Other texts to read

योगवासिष्ठम् वाल्मीकिः

नैषधीयचरितम् श्रीहर्षः

About

Resources

Connect