कुन्तेनोच्चैः सादिना हन्तुमिष्टा-
न्नाजानेयो दन्तिनस्त्रस्यति स्म ।
कर्मोदारं कीर्तये कर्तुकामा-
न्किंवा जात्याः स्वामिनोह्रेपयन्ति ॥

मल्लिनाथः कुन्तेनेति ॥ आजानेयः कुलीनाश्वः । `आजानेयाः कुलीनाः स्युः` इत्यमरः । `शुभ्रादिभ्यश्च` (अष्टाध्यायी ४.१.१२३ ) इति ढक् प्रत्ययः । सादिना अश्वारोहेण कर्त्रा । उच्चैरुन्नतेन कुन्तेन प्रासेन करणेन हन्तुं प्रहर्तुमिष्टादभिप्रेताद्दन्तिनो न त्रस्यति स्म न त्रस्तः । `वा भ्राश-` (अष्टाध्यायी ३.१.७० ) इत्यादिना श्यन्प्रत्ययः । तथा हि—जात्याः कुलीनाः । भवार्थे यत्प्रत्ययः । कीर्तये उदारं कर्म महापौरुषं कर्तुं कामो येषां तान्कर्तुकामान् । `तुं काममनसोरपि` इति मकारलोपः । स्वमेषामस्तीति स्वामिनो भर्तृन् । `स्वामिनैश्वर्ये` (अष्टाध्यायी ५.२.१२६ ) इति निपातः । ह्रेपयन्ति लजयन्ति किम् । न ह्रेपयन्तीत्यर्थः । `अर्तिह्री-` (अष्टाध्यायी ७.३.३६ ) इत्यादिना पुगागमः । सामान्येन विशेषसमर्थनरूपोऽर्थान्तरन्यासः

छन्दः शालिनी [११: मततगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११
कु	न्ते	नो	च्चैः	सा	दि	ना	ह	न्तु	मि	ष्टा
न्ना	जा	ने	यो	द	न्ति	न	स्त्र	स्य	ति	स्म
क	र्मो	दा	रं	की	र्त	ये	क	र्तु	का	मा
न्किं	वा	जा	त्याः	स्वा	मि	नो	ह्रे	प	य	न्ति
म			त			त			ग	ग

Other texts to read

महाभारतम् वेदव्यासः

नैषधीयचरितम् श्रीहर्षः

About

Resources

Connect