यातैश्चातुर्विध्यमस्त्रादिभेदा-
दव्यासङ्गैः सौष्ठवाल्लाघवाच्च ।
शिक्षाशक्तिं प्राहरन्दर्शयन्तो
मुक्तामुक्तैरायुधैरायुधीयाः ॥

मल्लिनाथः यातैरिति ॥ आयुधेन जीवन्तीत्यायुधीया आयुधजीविनः । `शस्त्राजीवे काण्डपृष्ठायुधीयायुधिकाः समाः` इत्यमरः । `आयुधाच्छ च` (अष्टाध्यायी ४.४.१४ ) इति छप्रत्ययः । शिक्षाशक्तिमभ्यासपाटवं दर्शयन्तः अस्त्रादिभेदादस्त्रमहास्त्रादिकभेदाच्चातुर्विध्यं यातैः प्राप्तैः । सुष्टुभावः सौष्ठवं नैशित्यादिगुणवत्त्वं तस्मात् । उद्गात्रादिस्वादप्रत्ययः । लाघवाद्वेगवत्त्वाच्च । `इगन्ताच्च लघुपूर्वात्` (अष्टाध्यायी ५.१.१३१ ) इत्यण्प्रत्ययः । अव्यासङ्गैरप्रतिषिद्धैः मुच्यन्त इति मुक्तानि शरादीनि न मुच्यन्त इत्यमुक्तानि खङ्गादीनि च तैस्तैर्मुक्तामुक्तैरिति द्वन्द्वः । आयुधैः प्राहरन् । स्वभा. वानुप्रासयोः संसृष्टिः

छन्दः शालिनी [११: मततगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११
या	तै	श्चा	तु	र्वि	ध्य	म	स्त्रा	दि	भे	दा
द	व्या	स	ङ्गैः	सौ	ष्ठ	वा	ल्ला	घ	वा	च्च
शि	क्षा	श	क्तिं	प्रा	ह	र	न्द	र्श	य	न्तो
मु	क्ता	मु	क्तै	रा	यु	धै	रा	यु	धी	याः
म			त			त			ग	ग

Other texts to read

नैषधीयचरितम् श्रीहर्षः

योगवासिष्ठम् वाल्मीकिः

About

Resources

Connect