यथा यथा पटहरवः समीपता-
मुपागमत्स हरिवराग्रतः सरः ।
तथा तथा हृषितवपुर्मुदाकुला
द्विषां चमूरजनि जनीव चेतसा ॥

मल्लिनाथः यथा यथेति ॥ हरिर्वरो जामातेव हरिवरः । `वरो जामातृवर्ययोः` इति विश्वः । तस्याग्रतः सरतीत्यग्रतःसरोऽग्रेसरः । `पुरोऽग्रतोऽग्रेषु सर्तेः` (अष्टाध्यायी ३.२.१८ ) इति टप्रत्ययः। स पूर्वोक्तः पटहरवो यथा यथा यावद्यावत् समीपतामासन्नतामुपागमत् तथा तथा तावत्तावत् द्विषतां चमूर्जनीव वधूरिव । जनी सीमन्तिनी वधूः` इति विश्वः । चेतसा मुदाकुला आनन्दाविला हृषितवपू रोमाञ्चिताङ्गी । `हृषेर्लोमसु` (अष्टाध्यायी ७.२.२९ ) इतीडागमः । अजनि जाता । जनेः कर्तरि लुङ् `दीपजन(अष्टाध्यायी ३.१.६१ ) इत्यादिना चिण् प्रत्ययः । वधूवरसमागमवत्प्रतिद्वन्द्विसमागमो महोत्साहवर्धनो वीरसेनाया इत्युपमार्थः। तेन सैन्ययोरन्योन्यशब्दश्रवणकारिणी प्रत्यासत्तिरासीदिति व्यज्यते
छन्दः रुचिरा [१३: जभसजग]
छन्दोविश्लेषणम्
१ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० ११ १२ १३
य था य था प ट ह र वः स मी प ता
मु पा ग म त्स ह रि व रा ग्र तः स रः
त था त था हृ षि त व पु र्मु दा कु ला
द्वि षां च मू र ज नि ज नी व चे त सा
ज भ स ज ग

Other texts to read

किरातार्जुनीयम् भारविः

A Mahākāvya centered on the ascetic trial and combat between Arjuna and Śiva in the guise of a Kirāta
श्रीमद्भगवद्गीता

A profound philosophical dialogue between the warrior Arjuna and his charioteer, Lord Kṛṣṇa, on the battlefield about duty and devotion
About

Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.

Resources
Connect