भूयांस क्वचिदपि काममस्खलन्त-
स्तुङ्गत्वं दधति च यद्यपि द्वयेऽपि ।
कल्लोलाः सलिलनिधेरवाप्य पारं
शीर्यन्ते न गुणमहोर्मयस्तदीयाः ॥

मल्लिनाथः भूयांस इति ॥ द्वयेऽपि समुद्रोर्मयो गुणोर्मयश्चेति द्वितया अप्यूर्मय इति । द्वेस्तयप् तस्य `द्वित्रिभ्याम्-` (अष्टाध्यायी ५.२.४३ ) इत्यनेनायजादेशः `प्रथमचरम-` (अष्टाध्यायी १.१.३३ ) इत्यादिना जसि विभाषया सर्वनामसंज्ञा । भूयांसो बहुतराः क्वचिदप्यस्खलन्तः । अप्रतिहतप्रसरा इत्यर्थः । कामं तुङ्गत्वं दधति यद्यपि दधत्येव । `यद्यपीत्यवधारणे` इति केशवः । तथापीति शेषः । सलिलनिधेः समुद्रस्य कल्लोला महोर्मयः । अथोर्मिषु । महत्सूल्लोलकल्लोलौ` इत्यमरः । पारं तीरमवाप्य शीर्यन्ते विलीयन्ते । शीर्यतेर्दैवादिकाकर्तरि लट् । तदीया गुणमहोर्मयस्तु पारमवाप्यापि न शीर्यन्ते । अत्र गुणमहोर्मीणां भूयस्त्वादिसाधर्म्यण गुरुत्वेन समुद्रस्याधिक्याव्यतिरेकः । अनेन राज्ञोऽपि समुद्रादाधिक्यं व्यज्यते । प्रहर्षिणी वृत्तम्

छन्दः प्रहर्षिणी [१३: मनजरग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३
भू	यां	स	क्व	चि	द	पि	का	म	म	स्ख	ल	न्त
स्तु	ङ्ग	त्वं	द	ध	ति	च	य	द्य	पि	द्व	ये	ऽपि
क	ल्लो	लाः	स	लि	ल	नि	धे	र	वा	प्य	पा	रं
शी	र्य	न्ते	न	गु	ण	म	हो	र्म	य	स्त	दी	याः
म			न			ज			र			ग

Other texts to read

किरातार्जुनीयम् भारविः

नैषधीयचरितम् श्रीहर्षः

About

Resources

Connect