यामूढवानूढवराहमूर्ति-
र्मुहूर्तमादौ पुरुषः पुराणः ।
तेनोह्यते सांप्रतमक्षतैव
क्षतारिणा सम्यगसौ पुनर्भूः ॥
यामूढवानूढवराहमूर्ति-
र्मुहूर्तमादौ पुरुषः पुराणः ।
तेनोह्यते सांप्रतमक्षतैव
क्षतारिणा सम्यगसौ पुनर्भूः ॥
र्मुहूर्तमादौ पुरुषः पुराणः ।
तेनोह्यते सांप्रतमक्षतैव
क्षतारिणा सम्यगसौ पुनर्भूः ॥
मल्लिनाथः
यामिति ॥ यां भुवमादौ पूर्वं पुराणः पुरुषो विष्णुः ऊढवराहमूर्तितवराहशरीरः, स च नतु स्वरूपेणेति भावः । मुहूर्त क्षणमात्रमूढवान् धृतवान् क्षतारिणा संहृतसकुलविपक्षेण अत एवैनां पुनस्तेन राज्ञा । अविकृतेनेति भावः । अक्षतैव विपक्षरेनुपद्रुतैवासौ भूः सांप्रतमद्यापि न तु मुहूर्तमिति भावः । सम्यक् यथाशास्त्रमुह्यते धार्यते । वहेः कर्मणि लट् `वचिस्वपि-` (अष्टाध्यायी ६.१.१५ ) इत्यादिना संप्रसारणम् । अत्र राज्ञो विष्णोराधिक्यकथनाव्यतिरेकः । अत्र ध्वनिः । कश्चिद्वृद्धः स चोढवराहमूर्तिर्यामविकृतिमादौ प्रथमं मुहूर्तमूढवान्परिणीतवानिति भावः । अत एव अक्षता पूर्वेण अक्षतयोनिका । अत एवासौ भूर्वोढुः क्षतारिणा । शौर्यादिगुणाढ्येनेत्यर्थः । तेन केनचिद्युना सांप्रतं पुनरुह्यते पुनः परिणीयते । `सा चेदक्षतयोनिः स्यात्पुनःसंस्कारमर्हति` ( ) इति स्मरणादिति सा पुनर्भूरुच्यते इति योज्यम् । `पुनर्भूदिधिषूरूढा द्विस्तस्या दिधिषुः पतिः` इत्यमरः । अत्राभिधायाः प्रकृतार्थ एव नियन्त्रणादप्रकृतार्थप्रतीतेनिरेव
छन्दः
उपजातिः [११]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| या | मू | ढ | वा | नू | ढ | व | रा | ह | मू | र्ति |
| र्मु | हू | र्त | मा | दौ | पु | रु | षः | पु | रा | णः |
| ते | नो | ह्य | ते | सां | प्र | त | म | क्ष | तै | व |
| क्ष | ता | रि | णा | स | म्य | ग | सौ | पु | न | र्भूः |
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.