यं लघुन्यपि लघूकृताहितः
शिष्यभूतमशिषत्स कर्मणि ।
सस्पृहं नृपतिभिर्नृपोऽपरै-
र्गौरवेण ददृशेतरामसौ ॥

मल्लिनाथः यमिति ॥ लघूकृता अल्पीकृता अहिताः शत्रवो येन सः । स राजा शिष्येण तुल्यं शिष्यभूतम् । `भूतं क्षमादौ पिशाचादौ न्याय्ये सत्योपमानयोः` इति विश्वः। सुप्सुपेति नित्यसमासः । यं नृपं लघुन्यप्यल्पेऽपि यज्ञीयपशुरक्षणादिकर्मण्यशिषदाज्ञापितवान् । `सर्तिशास्त्यर्तिभ्यश्च` (३।१॥५६) इति लुङि च्लेरङादेशः `शास इदङ्हलोः` (अष्टाध्यायी ६.४.३४ ) इतीकारः । असौ कर्मकरो नृपः अपरैस्ततोऽन्यैनृपतिभिः सस्पृहं अहो संमान इति साभिलाषं गौरवेण ददृशेतरामतिशयेन दृष्टः । दृशेः कर्मणि लिट् `तिङश्च` (अष्टाध्यायी ५.३.५६ ) इति तरपूप्रत्यये किमेत्तिङव्ययघादाम्वद्रव्यप्रकर्षे` (अष्टाध्यायी ५.४.११ ) इत्यामुप्रत्ययः । `तद्धितश्चासर्वविभक्तिः` (अष्टाध्यायी १.१.३८ ) इत्यव्ययसंज्ञा । अत्र कर्मकरनृपस्येतरनृपकर्तृकविशिष्टदर्शनकर्मत्वासंबन्धेऽपि संबन्धोक्तेरतिशयोक्तिः । तया राज्ञो निरङ्कुशाज्ञत्वं व्यज्यत इत्यलंकारेण वस्तुध्वनिः

छन्दः रथोद्धता [११: रनरलग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११
यं	ल	घु	न्य	पि	ल	घू	कृ	ता	हि	तः
शि	ष्य	भू	त	म	शि	ष	त्स	क	र्म	णि
स	स्पृ	हं	नृ	प	ति	भि	र्नृ	पो	ऽप	रै
र्गौ	र	वे	ण	द	दृ	शे	त	रा	म	सौ
र			न			र			ल	ग

यं लघुन्यपि लघूकृताहितः
शिष्यभूतमशिषत्स कर्मणि ।
सस्पृहं नृपतिभिर्नृपोऽपरै-
र्गौरवेण ददृशेतरामसौ ॥

Other texts to read

किरातार्जुनीयम् भारविः

नैषधीयचरितम् श्रीहर्षः

About

Resources

Connect

यं लघुन्यपि लघूकृताहितःशिष्यभूतमशिषत्स कर्मणि ।सस्पृहं नृपतिभिर्नृपोऽपरै-र्गौरवेण ददृशेतरामसौ ॥

Other texts to read

किरातार्जुनीयम् भारविः

नैषधीयचरितम् श्रीहर्षः

About

Resources

Connect

यं लघुन्यपि लघूकृताहितः
शिष्यभूतमशिषत्स कर्मणि ।
सस्पृहं नृपतिभिर्नृपोऽपरै-
र्गौरवेण ददृशेतरामसौ ॥