मल्लिनाथः
नापचारमिति ॥ अत्र क्रतौ क्वचित् कुत्रापि क्रियाः कर्माण्यपचारं लोपविषयविपर्यासादिदोषं नागमन् । गमेर्लुङि `पुषादि-` (अष्टाध्यायी ३.१.५५ ) इति च्लेरङादेशः । अनपचारे हेतुमाह-अत्र सर्वं साधनंं समपादि संपन्नम् । पद्यतेः कर्तरि लुङ् `चिण् ते पदः` (अष्टाध्यायी ३.१.६० ) इति चिण् प्रत्ययः कर्मणि वा । संपादितमित्यर्थः । `चिण् भावकर्मणोः` (अष्टाध्यायी ३.१.६६ ) इति चिण्प्रत्ययः । साधनसंपत्तिमेव व्यनक्ति-अतीति । सत्त्रं यज्ञतन्त्रं येषामस्तीति सत्त्रिणामृत्विजाम् । `सत्त्रमाच्छादने यज्ञे` इत्यमरः । धिय उत्तरोत्तरप्रयोगविज्ञानानि । तदुक्तम्-`आचतुर्थात्कर्मणोऽन्ते समीक्षेतेदं करिष्यामि` इति । तथा नरपते राज्ञः संपदः पदार्थसमृद्धयश्च परस्परमत्यशेरतातिशयितवत्यः। उभयेऽप्यतिसमग्रा इत्यर्थः । ज्ञानद्रव्ये हि क्रियासाधने तत्संपन्नस्य कुतः क्रियापचार इति भावः । अत्रानपचारवाक्यार्थस्य साधनसंपत्तिवाक्यार्थहेतुकत्वाद्वाक्यार्थहेतुकं काव्यलिङ्गम् । तस्य परस्परातिशयक्रियारूपधर्मसाम्यगम्यौपम्यकेवलप्रकृतधीसंपद्गोचरया तुल्ययोगितयोज्जीवितेत्यनयोरङ्गाङ्गिभावेन संकरः
छन्दः
उपजातिः [११]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ना | प | चा | र | म | ग | म | न्क्क | च्चि | त्क्रि | याः |
| स | र्व | म | त्र | स | म | पा | दि | सा | ध | नम् |
| अ | त्य | शे | र | त | प | र | स्प | रं | धि | यः |
| स | त्त्रि | णां | न | र | प | ते | श्च | सं | प | दः |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.