रभसप्रवृत्तकुरुचक्रदुन्दुभि-
ध्वनिभिर्जनस्य बधिरीकृतश्रुतेः ।
समवादि वक्तृभिरभीष्टसङ्कथा-
प्रकृतार्थशेषमथ हस्तसंज्ञया ॥

मल्लिनाथः रभसेति ॥ रभसो हर्षः । `रभसो वेगहर्षयोः` इति विश्वः । तेन प्रवृत्तैः कुरुचक्रदुन्दुभिध्वनिभिः कौरवसेनातूर्यघोषैः, बधिरीकृतश्रुतेर्विकलीकृतश्रोत्रेन्द्रियस्य श्रोतृजनस्य, वक्तृभिः कथकैरभीष्टसंकथास्विष्टालापेषु प्रकृतस्य वक्तुं प्रक्रान्तस्यार्थस्याभिधेयस्य शेषं वक्तव्यावशिष्टम् , अथ बाधिर्यानन्तरं हस्तसंज्ञया हस्तसंकोचेन समवादि संवादितम् । श्रीकृष्णस्यागमनसंतोषात्तथा दुन्दुभीनाजघ़ुः यथा कण्ठोक्तशेषं करसंज्ञया निष्पाद्यत इत्यर्थः । अत्र बधिरीकरणस्य जनविशेषणद्वारा हस्तसंज्ञया वदनहेतुत्वात्काव्यलिङ्गभेदः

छन्दः मञ्जुभाषिणी [१३: सजसजग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३
र	भ	स	प्र	वृ	त्त	कु	रु	च	क्र	दु	न्दु	भि
ध्व	नि	भि	र्ज	न	स्य	ब	धि	री	कृ	त	श्रु	तेः
स	म	वा	दि	व	क्तृ	भि	र	भी	ष्ट	स	ङ्क	था
प्र	कृ	ता	र्थ	शे	ष	म	थ	ह	स्त	सं	ज्ञ	या
स			ज			स			ज			ग

Other texts to read

भट्टिकाव्यम् भट्टिः

महाभारतम् वेदव्यासः

About

Resources

Connect