वशिनं क्षितेरयनयाविवेश्वरं
नियमो यमश्च नियतं यतिं यथा ।
विजयश्रिया वृतमिवार्कमारुता-
वनुसस्रतुस्तमथ दस्रयोः सुतौ ॥

मल्लिनाथः वशिनमिति ॥ अथ भीमार्जुनोपवेशनानन्तरं वशिनमिन्द्रियजयवन्तम् । अव्यसनिनमिति यावत् । क्षितीश्वरं भूपतिम् । अयः शुभावहो विधिर्नितिर्नयस्ताविव । देवपुरुषकाराविवेत्यर्थः । नियतमाचारनिष्ठं यतिं जितेन्द्रियम् । `यतिनो यतयश्च ते` इत्यमरः । नियमः शरीरातिरिक्तदेशकालादिसाधनापेक्षः संध्योपासनजपादिः । यमः शरीरमात्रसाधनापेक्षोऽहिंसादिः । `शरीरसाधनापेक्षं नित्यं यत्कर्म तद्यमः । नियमस्तु स यत्कर्मानित्यमागन्तुसाधनम् ॥` (इत्यमरः) स च यथा यमनियमाविवेत्यर्थः । `इववद्वायथाशब्दाः` इति दण्डिनाभिधानात् । विजयश्रिया युतं आसन्नविजयम् । विजिगीषू रिपुमित्यर्थः । अर्कमारुताविव दस्रयोरश्विनोः सुतौ नकुलसहदेवौ । `नासत्यावश्विनौ दस्रौ` इत्यमरः । तं हरिमनुसस्नतुरनुचेरतुः । पृष्ठोपसर्पणं चक्रतुरित्यर्थः । इह सर्वकर्तृमनोरथानुकूलव्यापारवत्त्वमनुसरणम् । इयं मालोपमा

छन्दः मञ्जुभाषिणी [१३: सजसजग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३
व	शि	नं	क्षि	ते	र	य	न	या	वि	वे	श्व	रं
नि	य	मो	य	म	श्च	नि	य	तं	य	तिं	य	था
वि	ज	य	श्रि	या	वृ	त	मि	वा	र्क	मा	रु	ता
व	नु	स	स्र	तु	स्त	म	थ	द	स्र	योः	सु	तौ
स			ज			स			ज			ग

Other texts to read

महाभारतम् वेदव्यासः

रघुवंशम् कालिदासः

About

Resources

Connect