लीलाचलत्स्त्रीचरणारुणोत्पल-
स्खलत्तुलाकोटिनिनादकोमलः ।
शौरेरुपानूपमापाहरन्मनः
स्वनान्तरादुन्मदसारसारवः ॥

मल्लिनाथः लीलेति ॥ अनुगता आपो येषु ते अनूपा जलप्राया देशाः । `जलप्रायमनूपं स्यात्पुंसि कच्छस्तथाविधः` इत्यमरः । `प्रादिभ्यो धातुजस्य वाच्यो वा चोत्तरपदलोपश्च` (वा०) इति बहुव्रीहिः `ऋक्पू:-` (अष्टाध्यायी ५.४.७४ ) इत्यदिना समासान्तः `ऊदनोर्देशे` (अष्टाध्यायी ६.३.९८ ) इत्यूकारः । तेषां समीपे उपानूपम् । समीपार्थेऽव्ययीभावः । लीलया चलति चलनशीले स्त्रियाश्चरणे अरुणोत्पले इव तयोः स्खलन्त्यौ ये तुलाकोटी नूपुरौ । `पादाङ्गदं तुलाकोटिर्मञ्जीरो नूपुरोऽस्त्रियाम्` इत्यमरः । तयोर्निनाद इव कोमलो मधुर उन्मदसारसारवः मत्तहंसकूजितम् । `चक्राङ्गसारसौ हंसे` इति शब्दार्णवे । शौरेर्मनः स्वनान्तरादपाहरत् । अत्र मनोहरणस्य लीलेत्यादिविशेषणार्थहेतुकत्वादुपमासंकीर्णं काव्यलिङ्गम्

छन्दः उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२
ली	ला	च	ल	त्स्त्री	च	र	णा	रु	णो	त्प	ल
स्ख	ल	त्तु	ला	को	टि	नि	ना	द	को	म	लः
शौ	रे	रु	पा	नू	प	मा	पा	ह	र	न्म	नः
स्व	ना	न्त	रा	दु	न्म	द	सा	र	सा	र	वः

लीलाचलत्स्त्रीचरणारुणोत्पल-
स्खलत्तुलाकोटिनिनादकोमलः ।
शौरेरुपानूपमापाहरन्मनः
स्वनान्तरादुन्मदसारसारवः ॥

Other texts to read

महाभारतम् वेदव्यासः

कुमारसंभवम् कालिदासः

About

Resources

Connect