अभ्याजतोऽभ्यागततूर्णतर्णका-
न्निर्याणहस्तस्य पुरोदुधुक्षतः ।
वर्गाद्गवां हुंकृतिचारु निर्यती-
मरिर्मधोरैक्षत गोमततल्लिकाम् ॥

मल्लिनाथः अभ्येति ॥ अभ्याजतः दोग्धुमभिमुखमागच्छतः । अजेर्लटः शत्रादेशः । निर्याणं पादबन्धनं दाम । `निर्याणं दाम संदानं पशूनां पादबन्धने` इति वैजयन्ती । तद्धस्ते यस्य तस्य निर्याणहस्तस्य दुधुक्षतो दोग्धुमिच्छतः । दोग्धुरिति शेषः । दुहेः सन्नन्ताल्लटः शत्रादेशः घत्वधत्वे । पुरोऽग्रेऽभ्यागतोऽभिमुखमागतस्तूर्णस्तनपाने त्वरमाणस्तर्णकोऽतिबालवत्सो यस्यास्ताम् । `सद्योजातस्तु तर्णकः` इत्यमरः । गवां वर्गाद्गोव्रजाद्धुंकृतिचारु हुंकारमनोहरं यथा तथा निर्यतीं निर्गच्छन्तीम् । इणः शतरि ङीप् । इणो यणादेशः । प्रशस्तां गां गोमतल्लिकाम् । `प्रशंसावचनैश्च` इति नित्यसमासः । `मतल्लिका मचर्चिका प्रकाण्डमुद्धतल्लजौ । प्रशस्तवाचकान्यमूनि` इत्यमरः । मधोररिर्मधुसूदन ऐक्षत ईक्षितवान् । ईक्षतेर्लङि `आडजादीनाम्` (अष्टाध्यायी ६.४.७२ ) इत्याट् `आटश्च` (६।१९०) इति वृद्धिः । स्वभावोक्तिः

छन्दः इन्द्रवंशा [१२: ततजर]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३
अ	भ्या	ज	तो	ऽभ्या	ग	त	तू	र्ण	त	र्ण	का
न्नि	र्या	ण	ह	स्त	स्य	पु	रो	दु	धु	क्ष	तः
व	र्गा	द्ग	वां	हुं	कृ	ति	चा	रु	नि	र्य	ती
म	रि	र्म	धो	रै	क्ष	त	गो	म	त	त	ल्लि	काम्
त			त			ज			र

Other texts to read

भट्टिकाव्यम् भट्टिः

रामायणम् वाल्मीकिः

About

Resources

Connect