अवतमसभिदायै भास्वताम्युद्गतेन
प्रसभमुडुगणोऽसौ दर्शनीयोऽप्यपास्तः ।
निरसितुमरिमिच्छोर्ये तदीयाश्रयेण
श्रियमधिगतवन्तस्तेऽपि हन्तव्यपक्षे ॥

मल्लिनाथः &#३२; अवतमसेति ॥ अवतमसं तिमिरम् । `अवसमन्धेभ्यस्तमसः` (अष्टाध्यायी ५.४.७९ ) इति समासान्तः । यद्यपि क्षीणेऽवतमसं तमः` इत्युक्तं, तथापीह विरोधाद्विशेषानादरेण सामान्यमेव ग्राह्यम् । तस्य भिदायै भेदाय । “षिद्भिदादिभ्योऽङ् (अष्टाध्यायी ३.३.१०४ ) अभ्युद्गतेनाभ्युदितेनोद्यतेन च भास्वता सूर्येण दर्शनीयोऽप्युडुगणोऽसौ प्रसभं बलादपास्तः । तथा हि—अरिं निरसितुमिच्छोर्ये तदीयेनाश्रयेणाश्रयणेन श्रियं संपदं शोभां च । `शोभासंपत्तिपद्मासु लक्ष्मीः श्रीरपि गद्यते` इति विश्वः । अधिगतवन्तः प्राप्तवन्तस्तेऽपि हन्तव्यपक्षे वध्यकोटावेव । अरिवदरिपक्षा अपि वध्या एवेत्यर्थः । उडुगणोऽपि तमसि शोभते अतस्तत्पक्ष इति भावः । सामान्येन विशेषसमर्थनरूपोऽर्थान्तरन्यासः

छन्दः मालिनी [१५: ननमयय]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४	१५
अ	व	त	म	स	भि	दा	यै	भा	स्व	ता	म्यु	द्ग	ते	न
प्र	स	भ	मु	डु	ग	णो	ऽसौ	द	र्श	नी	यो	ऽप्य	पा	स्तः
नि	र	सि	तु	म	रि	मि	च्छो	र्ये	त	दी	या	श्र	ये	ण
श्रि	य	म	धि	ग	त	व	न्त	स्ते	ऽपि	ह	न्त	व्य	प	क्षे
न			न			म			य			य

Other texts to read

नैषधीयचरितम् श्रीहर्षः

रामायणम् वाल्मीकिः

About

Resources

Connect