नवनखपदमङ्गं गोपयस्यंशुकेन
स्थगयसि पुनरोष्ठं पाणिना दन्तदष्टम् ।
प्रतिदिशमपरस्त्रीसङ्गशंसी विसर्प-
न्नवपरिमलगन्धः केन शक्यो वरीतुम् ॥

मल्लिनाथः नवेति ॥ किंच नवानि नखपदानि यस्मिंस्तदङ्गं वपुरंशुकेन गोपयसि छादयसि । गुपेश्चौरादिकात्स्वार्थे णिच् । दन्तेन दष्टमोष्ठं पुनरोष्ठं तु पाणिना स्थगयसि छादयसि । स्थगिरपि चौरादिकः । दिशि दिशि प्रतिदिशम् । विभक्त्यर्थेऽव्ययीभावः । `अव्ययीभावे शरत्प्रभृतिभ्यः` (अष्टाध्यायी ५.४.१०७ ) इति समासान्तष्टच्प्रत्ययः । विसर्पन् प्रसर्पन् अपरस्त्रीसङ्गशंसी स्त्र्यन्तरसङ्गसूचकः । अन्यप्रभवत्वात्तस्येति भावः । नवः परिमलाख्यो गन्धः परिमलगन्धः । `विमर्दोत्थे परिमलः` इत्यमरः । केन केनोपायेन वरीतुमाच्छादयितुम् । `वॄतो वा` (अष्टाध्यायी ७.२.३० ) इतीटो दीर्घः । शक्यः । न केनापि शक्य इत्यर्थः । अत्र नखदन्तक्षतयोरगौष्ठाच्छादने विसर्पणस्य गन्धानाच्छाद्यत्वे च विशेषणगत्या हेतुकत्वात्काव्यलिङ्गद्वये सजातीयसंकरः

छन्दः मालिनी [१५: ननमयय]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४	१५
न	व	न	ख	प	द	म	ङ्गं	गो	प	य	स्यं	शु	के	न
स्थ	ग	य	सि	पु	न	रो	ष्ठं	पा	णि	ना	द	न्त	द	ष्टम्
प्र	ति	दि	श	म	प	र	स्त्री	स	ङ्ग	शं	सी	वि	स	र्प
न्न	व	प	रि	म	ल	ग	न्धः	के	न	श	क्यो	व	री	तुम्
न			न			म			य			य

Other texts to read

रामायणम् वाल्मीकिः

रघुवंशम् कालिदासः

About

Resources

Connect