नवकुमुदवनश्रीहासकेलिप्रसङ्गा-
दधिकरुचिरशेषामप्युषां जागरित्वा ।
अयमपरदिशोऽङ्गे मुञ्चति स्रस्तहस्तः
शिशयिषुरपि पाण्डुं म्लानमात्मानमिन्दुः ॥

मल्लिनाथः नवेति ॥ अधिकरुचिरयमिन्दुर्नवकुमुदवनश्रियो विकासः परिहासश्च स एव केलिस्तस्यां प्रसङ्गादासङ्गादशेषामप्युषां सकलामपि रात्रिम् । `विभावरी नक्तमुषा शर्वरी` इति विश्वः । अत्यन्तसंयोगे द्वितीया । जागरित्वा जागरणं कृत्वा शिशयिषुः शयितुमिच्छुरिव । शेतेः सन्नन्तादुप्रत्ययः । स्रस्तो हस्तो नक्षत्रविशेषः, करश्च यस्य स सन् अपरदिशः पश्चिमदिशोऽङ्के समीपे, उत्सङ्गे च पाण्डुं पाण्डुवर्णं म्लानं लान्तमात्मानं स्वशरीरं मुञ्चति । दक्षिणनायकः कयाचित्सह विहृत्य श्रान्तः कस्याश्चिदङ्के शेते तद्वदिति भावः । अत्र प्रहासकेल्यङ्ककरस्रसनादिव्यवहारादिन्दुकुमुदवनश्रीपश्चिमानां नायकत्वप्रतीतेः समासोक्तिरलंकारः । विशेषणसाम्यं तूपलक्षणमित्यलंकारसर्वस्वकारः । सा चोत्प्रेक्षासंकीर्णा

छन्दः मालिनी [१५: ननमयय]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४	१५
न	व	कु	मु	द	व	न	श्री	हा	स	के	लि	प्र	स	ङ्गा
द	धि	क	रु	चि	र	शे	षा	म	प्यु	षां	जा	ग	रि	त्वा
अ	य	म	प	र	दि	शो	ऽङ्गे	मु	ञ्च	ति	स्र	स्त	ह	स्तः
शि	श	यि	षु	र	पि	पा	ण्डुं	म्ला	न	मा	त्मा	न	मि	न्दुः
न			न			म			य			य

Other texts to read

श्रीमद्भगवद्गीता

रघुवंशम् कालिदासः

About

Resources

Connect