बाहुपीडनकचगह-
णाभ्यामाहतेन नखदन्तनिपातैः ।
बोधितस्तनुशयतरु-
णीनामुन्मिमील विशदं विषमेषु ॥

मल्लिनाथः बाह्विति ॥ तरुणीनां तनौ शेते इति तनुशयस्तनुषु सुप्तः । `अधिकरणे शेतेः` (अष्टाध्यायी ३.२.१५ ) इत्यच् प्रत्ययः । विषमेषुः कामः बाहुपीडनं निर्दयाश्लेषः, कचग्रहणं केशाकर्षणं ताभ्यामाहतेन मुष्टिघातेन । नपुंसके भावे क्तः । नखानां दन्तानां च निपातैः क्षतैश्च बोधितः सन् विशदं निर्जाड्यं यथा तथा उन्मिमीलोद्बुद्धः । सर्वमेतत्कामस्योद्दीपकमासीदित्यर्थः । अत्र प्रकृतविषमेषुविशेषणसामर्थ्यादप्रस्तुतसुप्तप्रबुद्धपुरुषप्रतीतेः समासोक्तिरलंकारः । एवमेव प्रबोध्यते खलु निद्रालुरित्यलौकिके वस्तुनि लौकिकवस्तुव्यवहारसमारोपः
छन्दः आर्यागीतिः []
छन्दोविश्लेषणम्
१ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० ११ १२ १३
बा हु पी ड न क च ग ह
णा भ्या मा ह ते न न ख द न्त नि पा तैः
बो धि त स्त नु श य त रु
णी ना मु न्मि मी ल वि श दं वि ष मे षु

Other texts to read

किरातार्जुनीयम् भारविः

A Mahākāvya centered on the ascetic trial and combat between Arjuna and Śiva in the guise of a Kirāta
कुमारसंभवम् कालिदासः

A Mahākāvya depicting the penance of Pārvatī, her union with Śiva, and the subsequent birth of the warrior-god Kārttikeya
About

Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.

Resources
Connect