क्षीबतामनुगतास्वनुवेलं
तासु रोषपरितोषवतीषु ।
अग्रहीन्न सशरं धनुरुज्झा-
मास नूज्झितनिषङ्गमनङ्गः ॥

मल्लिनाथः क्षीबतामिति ॥ क्षीबतां मत्तताम् । `मत्ते शौण्डोत्कटक्षीबाः` इत्यमरः । `क्षीबृ मदे` इत्यस्माद्धातोः `अनुपसर्गात्फुल्लक्षीबकृशोल्लाघाः` (अष्टाध्यायी ८.२.५५ ) इति निष्ठान्तो निपातितः । उपगतासु प्राप्तासु । अत एवानुवेलं प्रतिक्षणं रोषपरितोषवतीषु तासु स्त्रीषु विषये अनङ्गः सशरं धनुरग्रहीन्नु, उज्झितनिषङ्गं त्यक्ततूणीरं यथा तथोज्झामास नु तत्याज किम् । उज्झतेर्लिट् `इजादेव गुरुमतोऽनृच्छः` (अष्टाध्यायी ३.१.३६ ) इत्याम्प्रत्ययः । रुष्टासु धनुर्ग्रहणं परितुष्टासु त्यागश्च रोषपरितोषाभ्यामुत्प्रेक्ष्यते । अन्यथा रोषानन्तरं परितोषः परितोषानन्तरं रोषश्च न स्यादिति भावः । रोषपरितोषयोर्धनुर्ग्रहणाग्रहणाभ्यां यथासंख्येनान्वयाद्यथासंख्यालंकारभेदः । तेनोत्प्रेक्षयोरङ्गाङ्गिभावेन संकरः
छन्दः स्वागता [११: रनभगग]
छन्दोविश्लेषणम्
१ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० ११
क्षी ब ता म नु ग ता स्व नु वे लं
ता सु रो ष प रि तो ष व ती षु
अ ग्र ही न्न स श रं ध नु रु ज्झा
मा स नू ज्झि त नि ष ङ्ग म न ङ्गः
र न भ ग ग

Other texts to read

रामायणम् वाल्मीकिः

The epic journey of Rāma, who endures a fourteen-year exile and defeats the demon king Rāvaṇa to rescue his kidnapped wife Sītā, ultimately establishing the triumph of dharma
किरातार्जुनीयम् भारविः

A Mahākāvya centered on the ascetic trial and combat between Arjuna and Śiva in the guise of a Kirāta
About

Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.

Resources
Connect