गण्डभित्तिषु पुरा सदृशीषु
व्याञ्जि नाञ्जितदृशां प्रतिमेन्दुः ।
पानपाटलितकान्तिषु पश्चा-
ल्लोध्रचूर्णतिलकाकृतिरासीत् ॥

मल्लिनाथः गण्डेति ॥ प्रतिमेन्दुः प्रतिबिम्बचन्द्रः सदृशीषु स्वसमानवर्णास्वञ्चितदृशां सुदृशां गण्डभित्तिषु पुरा सुरापानात्पूर्वं न व्याञ्जि नाभेदि । तदेकतापत्त्या तद्विविक्ततया न गृहीत इत्यर्थः । अत एव सामान्यालंकारः । `सामान्यं गुणसाम्येन यत्र वस्त्वन्तरैकता` इति लक्षणात् । विपूर्वादलेः कर्मणि लुङ् `आडजादीनाम् (अष्टाध्यायी ६.४.७२ ) इत्याडागमः । पश्चात् पानानन्तरं पानेन पानमदेन पाटलिता पाटलीकृता कान्तिर्यासां तासु गण्डभित्तिषु लोध्रचूर्णस्य लोध्रपरागस्य तिलकश्चित्रकम् । `तमालपत्रतिलकचित्रकाणि विशेषकम् । द्वितीयं च तुरीयं च न स्त्रियाम्` इत्यमरः । तस्याकृतिरिवाकृतिर्यस्य स आसीत् । वैवर्ण्याद्विविक्त एवासीदित्यर्थः । तिलकाकृतिरिति निदर्शना पूर्वोक्तसामान्यसंसृष्टा

छन्दः स्वागता [११: रनभगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११
ग	ण्ड	भि	त्ति	षु	पु	रा	स	दृ	शी	षु
व्या	ञ्जि	ना	ञ्जि	त	दृ	शां	प्र	ति	मे	न्दुः
पा	न	पा	ट	लि	त	का	न्ति	षु	प	श्चा
ल्लो	ध्र	चू	र्ण	ति	ल	का	कृ	ति	रा	सीत्
र			न			भ			ग	ग

Other texts to read

श्रीमद्भगवद्गीता

रघुवंशम् कालिदासः

About

Resources

Connect