सन्तमेव चिरप्रकृतत्वा-
दप्रकाशितमद्द्युतङ्गे ।
विभ्रमं मधुमदः प्रमदानां
धातुलीनमुपसर्ग इवार्थम् ॥

मल्लिनाथः सन्तमिति ॥ मधुमदः प्रमदानामङ्गे वपुषि अन्यत्र `यस्मात्प्रत्ययविधि:-` (अष्टाध्यायी १.४.१३ ) इत्युक्तलक्षणे प्रकृत्याख्ये शब्दरूपे । चिरं सर्वदा सन्तमेव । एकत्र स्वभावात् , अन्यत्र त्वनेकार्थत्वाद्धातूनामिति भावः । किंचाप्रकृतत्वादप्रस्तुतत्वात् । अप्रसक्तत्वादिति भावः । अप्रकाशितमव्यञ्जितं विभ्रमं विलासं धातौ भूवादिके लीनं गूढमर्थमभिधेयं उपसर्गः प्रादिरिव अदिद्युतद्द्योतयति स्म । श्रुतेः `णौ चङ्युपधाया ह्रस्वः` (अष्टाध्यायी ७.४.१ ) `द्युतिस्त्राप्योः संप्रसारणम्` (अष्टाध्यायी ७.४.६७ ) इत्यभ्यासस्य संप्रसारणमिकारः । उपसर्गस्य धातुलीनार्थद्योतकत्वमादानसंदानादावनुसंधेयम् । उपमालंकारः
छन्दः स्वागता [११: रनभगग]
छन्दोविश्लेषणम्
१ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० ११
स न्त मे व चि र प्र कृ त त्वा
द प्र का शि त म द्द्यु त ङ्गे
वि भ्र मं म धु म दः प्र म दा नां
धा तु ली न मु प स र्ग इ वा र्थम्
र न भ ग ग

Other texts to read

कुमारसंभवम् कालिदासः

A Mahākāvya depicting the penance of Pārvatī, her union with Śiva, and the subsequent birth of the warrior-god Kārttikeya
महाभारतम् वेदव्यासः

The world's longest epic chronicling the events and aftermath of the Kurukṣetra War and the destinies of the Kauravas and Pāṇḍavas
About

Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.

Resources
Connect