अतोपपत्तिं छलनापरोऽपरा-
मवाप्य शैलूष इवैष भूमिकां ।
तिरोहितात्मा शिशुपालसंज्ञया
प्रतीयते संप्रति साप्यसः परैः ॥

मल्लिनाथः अथेति ॥ अथ राक्षसदेहत्यागानन्तरं संप्रति छलनापरः परप्रतारणापरः एष रावणः शैलूषो नटः तस्य भूमिकां रूपान्तरमिव । `शैलूषो नटभिल्लयोः । भूमिका रचनायां स्यान्मूर्यन्तरपरिग्रहे` इति विश्वः । अपरामुपपत्तिम् । जन्मान्तरमित्यर्थः । अवाप्य शिशुपालसंज्ञया तिरोहितात्मा तिरोहितस्वरूपः सन् सोऽपि रावण एव सन्नपि परैरितरैः स न भवतीत्यसः तस्मादन्य एव । `नम्` (अष्टाध्यायी २.२.६ ) इति नञ् समासः। अत एव `एतत्तदोः सुलोप-`(अष्टाध्यायी ६.१.१३२ ) इत्यादिना न सुलोपः। पाठा०-१`विनाशस्त्वयैव`. २ `आविद्ध.` ३`आविद्धानि सेतुबन्धेऽद्रिभिः अभिहतानि`. प्रतीयते ज्ञायत इति प्रतिपूर्वादिणः कर्मणि लट् । यथैक एव शैलूषो रूपान्तमास्थाय तद्देशभाषादिभिरन्य एव प्रतीयते तद्वदयमपि मानुषदेहपरिग्रहादन्य इव भाति । दौर्जन्यं तु तदेवेत्यवश्यं संहार्य इति भावः

छन्दः वंशस्थम् [१२: जतजर]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२
अ	तो	प	प	त्तिं	छ	ल	ना	प	रो	ऽप	रा
म	वा	प्य	शै	लू	ष	इ	वै	ष	भू	मि	कां
ति	रो	हि	ता	त्मा	शि	शु	पा	ल	सं	ज्ञ	या
प्र	ती	य	ते	सं	प्र	ति	सा	प्य	सः	प	रैः
ज			त			ज			र

Other texts to read

श्रीमद्भगवद्गीता

कुमारसंभवम् कालिदासः

About

Resources

Connect